شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٩٣ - كَفّ١٦٤٨ ارَةُ (مائده/ ٨٩ )
واژۀ «كفّار» در اينجا به معنى افراد بىايمان نيست، بلكه به معنى «كشاورزان» است، زيرا اصل معنى «كفر» به معنى «پوشاندن» است و چون كشاورز بذرافشانى مىكند و دانه را زير خاك مىپوشاند از اينرو به او «كافر» مىگويند، لذا گاهى كفر به معنى «قبر» نيز آمده است، چون بدن ميت را مىپوشاند و گاه به شب نيز «كافر» گفته مىشود، چرا كه تاريكىاش همهجا را مىپوشاند. (ج ٢٧٥/٢، ج ٢٧١/٢٢، ج ٣٥٣/٢٣.)
كَفّٰارَةُ : (مائده/ ٨٩.) ○
در اصل از مادّۀ «كفر» به معنى «پوشاندن» است و «كفّارة» را از اين نظر «كفّارة» گفتهاند كه گناه را مىپوشاند و موجب عفو آن مىشود، بنابراين، چيزى كه به وسيلۀ آن گناه را بپوشانند و جبران كنند، «كفّاره» گفته مىشود و در حقيقت، تاوان تخلف از اوامر شرع است، مانند كفارۀ قتل و ظهار و روزه و قسم و امثال آن.
آيۀ مورد بحث دربارۀ كفّارۀ سوگند است، مىگويد: «خداوند شما را به خاطر سوگندهاى بيهوده (و خالى از اراده) مؤاخذه نمىكند، ولى در برابر سوگندهايى كه (از روى اراده) محكم كردهايد مؤاخذه مىكند، كفّارۀ اينگونه قسمها، اطعام ده نفر مستمند، از غذاهاى معمولى است كه به خانوادۀ خود مىدهيد، يا لباس پوشانيدن بر آن ده نفر و يا آزاد كردن يك برده و كسى كه هيچكدام از اينها را نيابد سه روز روزه مىگيرد...» مائده/ ٨٩.
از آيۀ فوق چنين استفاده مىشود كه عمل به سوگند وجوب تكليفى دارد و شكستن آن حرام است، امّا پس از شكستن بايد كفاره داد و در دنبالۀ آيه چنين آمده است:
(○) ... فَكَفّٰارَتُهُ إِطْعٰامُ عَشَرَةِ مَسٰاكِينَ... مائده/ ٨٩.