شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٨٨ - يَوْمَ (در آي١٧٢٨ ٣ سور١٧٢٨ مائده)
در پارهاى از روايات آمده است كه بعضى از يهود و نصارى با شنيدن اين آيه، گفتند:
اگر چنين آيهاى در كتب آسمانى ما نقل شده بود، ما آن روز را روز عيد قرار مىداديم١
بخشى از آيۀ مورد بحث دربارۀ احكام گوشتهاى حلال و حرام نازل شده، آيا منظور از آن «روز» روزى است كه اينگونه احكام نازل شده است؟ قطعا چنين نيست، زيرا نزول اين احكام واجد اين همه اهميّت نيست و باعث تكميل دين هم نيست، زيرا در دنبالۀ اين سوره به احكام ديگرى نيز برخورد مىكنيم.
آيا منظور از آن، «روز عرفه» است؟ پاسخ اين سؤال نيز منفى است، چرا كه نشانههاى فوق بر آن روز تطبيق نمىكند و حادثۀ خاصى كه باعث يأس كفار شود در آن روز واقع نشد.
آيا مراد «روز فتح مكه» است؟ خير، زيرا تاريخ نزول اين سوره (مائده) مدتها بعد از فتح مكه بوده است و يا منظور روز «نزول آيات سورۀ برائت» است؟ كه آن هم مدتها قبل از نزول اين سوره بوده است.
از همه عجيبتر احتمالى است كه بعضى دادهاند كه اين روز، روز ظهور اسلام و يا بعثت پيامبر (ص) باشد با اينكه آنها هيچگونه ارتباطى با روز نزول اين آيه ندارد و سالهاى متمادى در ميان آنها فاصله بوده است.
در اينجا احتمال ديگرى داده شده كه مورد تأييد تمام مفسران شيعه و روايات متعدد است كه با محتويات آيه نيز كاملا سازگار است و آن اينكه:
منظور «روز غدير خم» است، روزى كه پيامبر اسلام (ص) امير مؤمنان على (ع) را رسما براى جانشينى خود تعيين كرد، آن روز بود كه كفار در ميان امواج يأس فرورفتند، در اين روز بود كه نعمت خدا براى آيندۀ مردم تكامل يافت و اسلام با تكميل برنامههايش به عنوان آيين نهايى از سوى خداوند پذيرفته شد.
(١) تفسير المنار، ج ١٥٥/٦.