شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٦٤ - يَسِيرٌ (عنكبوت/ ١٩ )
يسر : (بقره/ ١٨٥.)
به معنى «آسانى و رفاه و آسايش» است، در مقابلش «عسر» كه به معنى «تنگى و دشوارى» است و هردو واژه در آيۀ مورد بحث به كار رفته كه اشاره به فرمانهاى سهل و آسان الهى در انجام امور عبادى، مانند احكام روزه است.
آيۀ مورد بحث، اشاره به اين نكته است كه خدا بر شما آسان مىگيرد و نمىخواهد به زحمت بيفتيد، اين مطلب در اينجا ناظر به مسألۀ روزه و فوايد آن و حكم مسافر و بيمار است، ولى با توجه به كلى بودن، از آن يك قاعدۀ عمومى نسبت به تمام احكام اسلامى استفاده مىشود و آن از مدارك قاعدۀ معروف «لا حرج» است.
اين قاعده مىگويد: اساس قوانين اسلام بر سختگيرى نيست و اگر در جايى حكمى، توليد مشقّت شديد كند، موقتا برداشته مىشود، چنانكه فقها فرمودهاند «هرگاه وضو گرفتن يا ايستادن به هنگام نماز و مانند اينها انسان را شديدا به زحمت بيندازد، مبدل به تيمم و نماز نشسته مىشود».
در آيۀ ٧٨ سورۀ حج نيز مىخوانيم: «او شما را برگزيد و در دين خود، تكليف مشقتبارى براى شما قرار نداد» و حديث معروف پيامبر (ص) كه مىفرمايد: «من به آيين سهل و آسانى مبعوث شدهام» نيز اشاره به همين مطلب است. (ج ٦٢٧/١ و ٦٣٦.)
يَسِيرٌ : (عنكبوت/ ١٩.) ○
به معنى «آسان و راحت» و از مشتقات «يسر» است. واژۀ «يسير و يسيرا» پانزدهبار در قرآن مجيد تكرار شده است:
(*) ... يُرِيدُ اَللّٰهُ بِكُمُ اَلْيُسْرَ وَ لاٰ يُرِيدُ بِكُمُ اَلْعُسْرَ... «خداوند، راحتى (آسانى) شما را مىخواهد نه زحمت (و دشوارى)...» بقره/ ١٨٥.
(○) ... إِنَّ ذٰلِكَ عَلَى اَللّٰهِ يَسِيرٌ. «اين كار براى خدا آسان است» عنكبوت/ ١٩.