شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٥٧ - ى ت م
ى ت م
يتيم : (فجر/ ١٧.) *
به معنى «بىپدر» و به كسى كه مادرش را از دست داده باشد «يتيم» گفته نمىشود.
راغب در مفردات مىگويد: يتيم تا موقعى است كه به سن بلوغ نرسيده باشد و در حيوانات «يتيم» از طرف مادر است و به اين ترتيب «يتيم» به فرد تنها و بىهمتا اطلاق شده است و «درّ يتيم» مرواريد بزرگى است كه در صدف باشد (مرواريد يكتا و بىنظير) و به هرحال در آيه مىخوانيم: «چنان نيست كه شما خيال مىكنيد، بلكه شما «يتيم» را گرامى نمىداريد»
قابل توجه اينكه در مورد يتيمان از «اطعام» سخن نمىگويد، بلكه از «اكرام» سخن مىگويد، چرا كه در مورد يتيم تنها مسألۀ گرسنگى مطرح نيست، بلكه از آن مهمتر جبران كمبودهاى عاطفى اوست. يتيم نبايد احساس كند كه چون پدرش را از دست داده، خوار و ذليل و بىمقدار شده، بايد آنچنان مورد اكرام قرار گيرد كه جاى خالى پدر را احساس نكند و لذا در روايات اسلامى به مسألۀ محبّت و نوازش يتيمان اهميّت خاصى داده شده است.
در حديثى از امام صادق (ع) مىخوانيم: «هيچ بندهاى دست مرحمت بر سر يتيمى نمىكشد مگر اينكه خداوند به تعداد موهايى كه از زير دست او مىگذرد، نورى در قيامت
(*) كَلاّٰ بَلْ لاٰ تُكْرِمُونَ اَلْيَتِيمَ. «چنان نيست كه شما خيال مىكنيد، بلكه شما يتيمان را گرامى نمىداريد» فجر/ ١٧.