شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٧٤٢ - ولايت تكوينى
ولايت تكوينى:
منظور از ولايت تكوينى چيزى جز اين نيست كه پيامبران يا امامان (ع) به هنگام لزوم و ضرورت، تصرّفاتى در جهان خلقت به اذن پروردگار انجام دهند و اين چيزى بالاتر از «ولايت تشريعى» يعنى سرپرستى مردم از نظر حكومت و نشر قوانين و دعوت و هدايت به راه راست است.
به عنوان مثال، در عصر موسى (ع) ساحران فراوان بودند، موسى (ع) عملى انجام داد كه همۀ ساحران در برابر آن عاجز ماندند و در زمان مسيح (ع) در محيط دعوت او، پزشكان فوق العاده ماهرى بودند كه بيماران را معالجه مىكردند، عيسى (ع) در درمان بيماران غيرقابل علاج، بدون استفاده از وسايل مادى، حقانيّت خود را به ثبوت رساند و در عصر پيامبر (ص) خطبا و شعرا و سخنسرايان فوق العاده فصيح و بليغ وجود داشتند كه همگى در برابر فصاحت و بلاغت قرآن زانو زدند١
از مفاد آيۀ ٤٩ سورۀ آل عمران و آيات مشابۀ آن استفاده مىشود كه فرستادگان و اولياى خدا به فرمان و اذن او مىتوانند، به هنگام لزوم، در جهان تكوين و آفرينش تصرّف كنند و برخلاف عادت و جريان طبيعى، حوادثى بهوجود آورند، مثلا جملههاى «ابرء» (بهبودى مىبخشم) و «احى الموتى» (مردگان را زنده مىكنم) و مانند آنها كه عيسى (ع) در آيۀ ٤٩، آل عمران به صورت متكلم ذكر كرده است، دليل بر صدور اينگونه كارها از سوى اين پيامبر بزرگ است و تفسير اين عبارات به دعا كردن پيامبران و اينكه كار آنها تنها دعا براى تحقق اين امور بوده است نه غير آن، تفسير بىدليلى است، بلكه ظاهر اين عبارات اين است كه آنان در جهان تكوين تصرّف مىكردند و اين حوادث را بهوجود مىآوردند؛ منتها براى اينكه كسى تصوّر نكند كه پيامبران و اولياى خدا استقلالى از خود دارند و در مقابل دستگاه
(١) بحار الانوار، ج ١٩/٥.