شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٩ - إِكْر١٦٤٨ اهَ (بقره/ ٢٥٦ )
إِكْرٰاهَ : (بقره/ ٢٥٦.) ○
از باب افعال به معنى «مجبور كردن ديگرى است بر انجام دادن كارى»، چنانكه بعضى از افراد از پيامبر (ص) مىخواستند كه او همچون حكّام جبّار، با زور اقدام به تغيير عقيدۀ مردم كند و با نزول آيۀ مورد بحث به آنها پاسخ گفت: «در قبول دين اكراهى نيست (زيرا) راه درست از راه منحرف آشكار شده است...»
بنابراين دين و آيين چيزى نيست كه با اكراه و اجبار تبليغ شود، چرا كه دين و مذهب با روح و فكر مردم سروكار دارد و اساس و شالودۀ آن براساس ايمان و يقين استوار است.
اين آيه پاسخ دندانشكنى است به آنها كه تصور مىكنند اسلام در بعضى از موارد جنبۀ تحميلى و اجبارى دارد و با زور شمشير و قدرت نظامى پيش رفته است.
جايى كه اسلام اجازه نمىدهد پدرى فرزند خويش را براى تغيير عقيدۀ مذهبى تحت فشار قرار دهد تكليف ديگران روشن است، اگر تغيير عقيده اجبارا ممكن و مجاز بود لازم بود اين اجازه قبل از هركس به پدر دربارۀ فرزندش داده شود در حالى كه اين حق به او داده نشده است.
اصولا اسلام و هر مذهب حق از دو جهت نمىتواند جنبۀ تحميلى داشته باشد:
١ - بعد از آن همه دلايل روشن و استدلالات منطقى و معجزات آشكار، نيازى به اين موضوع نيست، كسانى متوسل به زور و تحميل مىشوند كه فاقد منطق باشند، نه اسلام با آن منطق روشن و استدلالهاى نيرومند.
(○) لاٰ إِكْرٰاهَ فِي اَلدِّينِ قَدْ تَبَيَّنَ اَلرُّشْدُ مِنَ اَلْغَيِّ... بقره/ ٢٥٦.