شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٨٦ - و١٦٤٨ اعَدْن١٦٤٨ ا (بقره/ ٥١ )
وٰاعَدْنٰا : (بقره/ ٥١.)
از باب «مفاعلة» (مواعدة) به معنى «با يكديگر قرار گذاشتن» و به چيزى نويد دادن است، ولى در آيۀ مورد بحث «واعد» همان معنى «وعد» را مىدهد (و وعدۀ بين الاثنين نيست)**
در آيۀ ٨٠ سورۀ طه، خداوند خطاب به بنى اسرائيل مىفرمايد:
در آيه ١٤٢ سورۀ اعراف نيز اشاره به جريان رفتن موسى (ع) به ميعادگاه پروردگار شده است، آنجا كه مىفرمايد: «و ما به موسى سى شب وعده گذارديم، سپس آن را با ده شب (ديگر) تكميل كرديم، به اين ترتيب ميعاد پروردگارش (با او) چهل شب تمام شد...»●
در اين آيه اين سؤال پيش مىآيد كه چرا وعدۀ چهل شب يكجا بيان نشده، بلكه نخست مىفرمايد سى شب، سپس ده شب بر آن افزوده است، در حالى كه در آيۀ ٥١ سورۀ بقره (كه در پانوشت مذكور است) اين چهل شب به صورت واحد ذكر شده است؛ در اين باره مفسران، تفسيرهاى گوناگونى دارند، ولى آنچه بيشتر با روايات سازگار است اين است كه خداوند براى آزمون بنى اسرائيل نخست موسى (ع) را براى يك مواعدۀ سىشبه دعوت كرد، سپس آن را تمديد كرد تا منافقان بنى اسرائيل صفوف خود را مشخص سازند.
از امام باقر (ع) در اين باره نقل شده كه فرمود: هنگامى كه موسى (ع) به وعدهگاه الهى رفت با قوم خويش قرار گذاشته بود غيبت او سى روز بيشتر طول نكشد، امّا هنگامى كه
(*) وَ إِذْ وٰاعَدْنٰا مُوسىٰ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً... «و (به خاطر بياوريد) هنگامى را كه با موسى چهل شب وعده گذارديم...» بقره/ ٥١.
(**) واژههاى قرآن، ص ٣٠٨.
(●) وَ وٰاعَدْنٰا مُوسىٰ ثَلاٰثِينَ لَيْلَةً وَ أَتْمَمْنٰاهٰا بِعَشْرٍ فَتَمَّ مِيقٰاتُ رَبِّهِ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً... اعراف/ ١٤٢.