شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٣١ - و ج ه
گاهى «وجه» به معنى چهرۀ ظاهرى انسان و آدمى است كه به مابين رستنگاه موى پيشانى و آخر چانه (از نظر طول) و مقدارى كه ميان انگشت شست و انگشت وسط است (از نظر پهنا) اطلاق شده است، چنانكه در آيۀ ٦ سورۀ مائده مىخوانيم: *
وِجْهَةٌ : (بقره/ ١٤٨.) ○
به معنى «جهت» يا چيزى كه انسان به آن رو مىكند، مانند قبله. بعضى آن را مصدر مىدانند و بعضى گفتهاند اسم است. مفسران براى آيۀ مورد بحث:
١ - براى هر امّتى قبلهاى است كه خداى تعالى گردانندۀ رويها به طرف آن است.
٢ - براى هر امتى قبلهاى است كه روى خود را به سوى آن گردانندهاند.
٣ - براى هر جمعيتى، جهت و طريقه و شريعتى است كه خداى تعالى آنان را متوجۀ آن ساخته است.
٤ - هركس داراى طريقه و مسلكى است كه روآورنده به آن است**
و امّا تفسير نمونه به نقل از الميزان پيرامون اين آيه مىنويسد: ظاهر آيه اين است كه اشاره به قبلههاى مختلفى است كه خدا براى امّتها قرار داده، ولى بعضى احتمال دادهاند كه اشاره به معنى وسيعترى است كه شامل روشها و برنامههاى تكوينى مىشود و در حقيقت معنى قضا و قدر تكوينى نيز از آن منظور بوده١
(*) تفسير نمونه، ج ٤١٥/١؛ ج ٢٦٣/٢؛ ج ١٤٤/٤؛ ج ٢٥٣/٥ و ٣١٠؛ ج ١٤٤/٦؛ ج ١٨٨/١٠؛ ج ١٩٠/١٦ تا ١٩٢ و ٤١٧.
(○) وَ لِكُلٍّ وِجْهَةٌ هُوَ مُوَلِّيهٰا... «هر طايفهاى قبلهاى دارد كه رو سوى آن مىكند» بقره/ ١٤٨.
(**) اين نظريهها از كتاب تبيين اللغات لتبيان الايات گرفته شده است، ج ٦٨٠/٢.
(١) تفسير الميزان، ج ٣٣١/١.