شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٩٥ - ن ف س
نفير: (اسراء/ ٦.) ●
اسم جمع و به معنى گروهى از مردان است (انصار و اعوان مرد، چون به كمك او مىشتابند و با او بيرون مىروند)، بعضى گفتهاند جمع «نفر» و در اصل از ماده نفر (بر وزن عفو) به معنى «كوچكردن» و به چيزى روىآوردن است (زجاج گفته: ممكن است جمع «نفر» باشد، چون: عبيد) و بههرحال به جماعتى كه قدرت بر تحرك به سوى چيزى داشته باشند نيز گفته مىشود. (ج ٢٦/١٢.)
مُسْتَنْفِرَةٌ : (مدثر/ ٥٠.) ○
اسم فاعل از باب استفعال به معنى «رمنده و گريزان» است، ريشۀ اصلى آن «نفر» (بر وزن عفو) به معنى «كوچ كردن و دورى گزيدن» و نيز «نفور» فاصله گرفتن و فرار كردن از حق است. آيۀ مورد بحث تعبيرى است بسيار رسا و گويا از وحشت و فرار مشركان از آيات روحپرور قرآن، آنها را به گورخرانى تشبيه كرده كه هم فاقد عقل و شعورند و هم به علّت وحشى بودن گريزان از همهچيز. (ج ٢٦٢/٢٥-٢٦٣.)
ن ف س
يتنافس : (مطففين/ ٢٦.) *
مفسر بزرگ «طبرسى» در مجمع البيان مىگويد: «تنافس» به معنى تمنى (و تلاش) دو انسان است كه هركدام مىخواهد شئ نفيسى كه براى ديگرى است در اختيار او نيز باشد.
در مجمع البحرين آمده است: «تنافس» به معنى سبقت و پيشى گرفتن بزرگوارانه بر
(●) ... وَ جَعَلْنٰاكُمْ أَكْثَرَ نَفِيراً. «و نفرات شما را بيشتر (از دشمن) قرار مىدهيم» اسراء/ ٦.
(○) كَأَنَّهُمْ حُمُرٌ مُسْتَنْفِرَةٌ. «گويى آنها گورخرانى هستند رميده» مدثر/ ٥٠.
(*) ... وَ فِي ذٰلِكَ فَلْيَتَنٰافَسِ اَلْمُتَنٰافِسُونَ. «و در اين نعمتهاى بهشتى بايد راغبان بر يكديگر پيشى گيرند» مطففين/ ٢٦.