شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٠ - تكاثر (تكاثر/ ١ )
بههرحال اگر اين معنى را خلاف ظاهر بدانيم آيات آفرينش انسان قرينۀ روشنى براى آن خواهد بود. (ج ١٩٩/١٢.)
تكاثر: (تكاثر/ ١.) ○
از مادّۀ «كثرت» به معنى «تفاخر و مباهات و فخرفروشى بر يكديگر» است و در استعمالات روزمرۀ فارسى «تكاثر» به معنى ثروتاندوزى و جمع مال و گاه به معنى «فزونطلبى» استعمال مىشود، در حالى كه اين معنى در ريشۀ لغوى آن نيست، ولى در بعضى از روايات، چنين معنايى به كار رفته، چنانكه در حديثى از پيامبر اكرم (ص) مىخوانيم:
التّكاثر، (فى) الاموال جمعها من غير حقّها، و منعها من حقّها، و شدّها فى الاوعية.
«تكاثر جمعآورى اموال از طرق نامشروع و خوددارى از اداى حق آن و بستن آنها در خزينهها و صندوقهاست١٢
اين بحث دامنهدار را با حديث پرمعنايى از پيامبر اكرم (ص) پايان مىدهيم، او در تفسير
يقول ابن آدم مالى مالى، و مالك من مالك الاّ ما اكلت فافنيت او لبست فابليت او تصدّقت فامضيت. «انسان مىگويد مال من، مال من! در حالى كه مال تو تنها همان غذايى است كه مىخورى و لباسى كه مىپوشى و صدقاتى كه در راه خدا انفاق مىكنى»٣
و اين نكتهاى است بسيار جالب كه بهرۀ هركس از اموال فراوانى كه جمعآورى مىكند و گاه كمترين دقّتى در حلال و حرام بودن آن ندارد چيزى جز همان مختصرى كه مىخورد و
(○) أَلْهٰاكُمُ اَلتَّكٰاثُرُ. «تفاخر و تكاثر شما را به خود مشغول داشته (و از خدا غافل كرده)» تكاثر/ ١.
(١) نور الثقلين، ج ٦٦٢/٥، حديث ٨.
(٢) الدر المنثور، ج ٣٨٧/٦.
(٣) صحيح مسلم، به نقل از مجمع البيان، ج ٥٣٤/١٠.