شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٩ - كَثْرَةُ (مائده/ ١٠٠ )
گاهى بعضى از مردم تحت تأثير انبوه جمعيت و تمايلات اكثريت قرار مىگيرند و تصور مىكنند كه اگر اكثريت به هر مطلبى تمايل پيدا كرد، اين نشانۀ قطعى و بدون چون و چراى درستى آن مطلب است، در حالى كه چنين نيست و مواردى كه اكثريت اجتماعات گرفتار اشتباهات روشن شدهاند بسيار زياد است.
درهرحال قرآن در آيۀ مورد بحث، اشارهاى به اين واقعيت كرده، مىفرمايد: هرگز زيادى بدان و ناپاكان شما را به شگفتى درنياورد و در موارد ديگر بيش از ده بار فرموده:*
كَثِيرٍ : (اسراء/ ٧٠.) ●
در اصل به معنى «بسيار يا فراوان» و نقيض «قليل» است، امّا مىخواهيم بدانيم «كثير» در آيۀ مورد بحث كه مىگويد: «... ما بنى آدم را بر بسيارى از مخلوقات خود برترى بخشيديم» به چه معنى آمده است؟
بعضى از مفسران آيۀ فوق را دليل بر فضيلت فرشتگان بر كل بنى آدم دانستهاند، چرا كه قرآن مىگويد ما انسانها را بر بسيارى از مخلوقات خود برترى داديم، و طبعا گروهى در اينجا باقى مىماند كه انسان برتر از آنها نيست و اين گروه جز فرشتگان نخواهند بود.
ولى با توجه به آيات آفرينش آدم و سجود و خضوع فرشتگان براى او و تعليم علم اسماء به آنها از سوى آدم، ترديدى باقى نمىماند كه انسان از فرشته برتر است. بنابراين، «كثير» در اينجا به معنى «جميع» خواهد بود و به گفتۀ مفسر بزرگ طبرسى در مجمع البيان، در قرآن و مكالمات عرب، بسيار معمول است كه اين كلمه به معنى جميع مىآيد.
طبرسى مىگويد، معنى جمله اين است: انا فضلناهم علي من خلقناهم و هم كثير.
«ما انسان را بر ساير مخلوقات برترى بخشيديم و ساير مخلوقات بسيارند».
(*) اعراف/ ١٨٧.
(●) ... وَ فَضَّلْنٰاهُمْ عَلىٰ كَثِيرٍ مِمَّنْ خَلَقْنٰا تَفْضِيلاً. اسراء/ ٧٠.