شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٨٢ - ن ب ط
ن ب ط
يَسْتَنْبِطُونَهُ : (نساء/ ٨٣.) *
از «استنباط» (استخراج و درك مطلب) و در اصل از مادّۀ «نبط» (بر وزن فقط) به معنى نخستين آبى است كه از چاه مىكشند و از ريشههاى زمين استخراج مىشود و به همين جهت استفاده كردن هر حقيقتى از دلايل و شواهد مختلف و استخراج كردن آن از مدارك موجود، «استنباط» ناميده مىشود، خواه در مسائل فقهى باشد يا در مسائل فلسفى و سياسى و علمى.
(ج ٣٠/٤.)
ن ب ع
ينبوع: (اسراء/ ٩٠.) ○
از مادّۀ «نبع» به معنى «محل جوشش آب از زمين» است، بعضى گفتهاند كه «ينبوع» چشمۀ آبى است كه هرگز خشك نمىشود. بههرحال مشركان بهانهجو در آيۀ مورد بحث به پيامبر (ص) اظهار داشتند تا زمانى كه از اين سرزمين خشك و سوزان براى ما چشمۀ پرآبى خارج نسازى ما هرگز به تو ايمان نخواهيم آورد.
جمع «ينبوع» ينابيع (چشمهها) است، آنجا كه در آيۀ ٢١ سورۀ زمر خطاب به پيامبر (ص) مىخوانيم●
قطرههاى حياتبخش باران از آسمان نازل مىشود، قشر نفوذپذير زمين آنها را به درون
(*) ... اَلَّذِينَ يَسْتَنْبِطُونَهُ مِنْهُمْ... «كسانى كه از ريشههاى مسائل آگاه خواهند شد» نساء/ ٨٣.
(○) وَ قٰالُوا لَنْ نُؤْمِنَ لَكَ حَتّٰى تَفْجُرَ لَنٰا مِنَ اَلْأَرْضِ يَنْبُوعاً. «و گفتند ما هرگز به تو ايمان نمىآوريم مگر اينكه چشمهاى از اين سرزمين (خشك و سوزان) براى ما خارج سازى» اسراء/ ٩٠.
(●) أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اَللّٰهَ أَنْزَلَ مِنَ اَلسَّمٰاءِ مٰاءً فَسَلَكَهُ يَنٰابِيعَ فِي اَلْأَرْضِ... زمر/ ٢١.