از «منّت» به معنى «بخشيدن مواهب و نعمتها» است و «منّ‌» در اصل به معنى ثقل و سنگينى است و به همين مناسبت، واحد وزن در قديم يك‌من بوده است و «منّت» به معنى نعمت سنگين است و آيه مى‌گويد مى‌خواهيم به آنان كه در زندگى ضعيف شمرده شدند نعمتى بدهيم كه از سنگينى آن گرانبار شوند كه البته اين منّت با منّت زبانى كه بازگو كردن نعمت به قصد تحقير طرف است، فرق بسيار دارد، زيرا خداوند در اين آيه پرده از روى اراده و مشيت خود در مورد مستضعفان برداشته، مى‌گويد ما مى‌خواهيم آنها را مشمول نعمتهاى خود قرار دهيم و پيشوايان خود سازيم و نيز وارثان حكومت جباران قرار دهيم. (ج ١٦/١٦.)

يَمُنُّونَ‌ : (حجرات/ ١٧.) *

چنان‌كه در پيش گفتيم از مادّۀ «منّت» و آن نيز از «منّ‌» به معنى وزنۀ مخصوصى است كه با آن وزن مى‌كنند، سپس به هر نعمت سنگين و گرانقدرى اطلاق شده و منّت بر دو گونه است اگر جنبۀ عملى داشته باشد (به معنى بخشش نعمت گرانقدر) ممدوح است و منّتهاى الهى از اين قبيل است، ولى اگر جنبۀ لفظى داشته باشد مانند منّت بسيارى از انسانها، عملى است زشت و ناپسند.

در آيۀ مورد بحث، اعراب باديه‌نشين، اسلام خود را به رخ پيامبر (ص) مى‌كشيدند و مى‌گفتند: ما با تو از در تسليم آمديم در حالى كه بسيارى از قبايل عرب از در جنگ آمدند، قرآن در پاسخ آنها مى‌گويد: «به آنها بگو اسلام خود را بر من منّت نگذاريد، بلكه خداوند بر شما منّت مى‌گذارد كه شما را به سوى ايمان هدايت كرده است». (ج ٢١٦/٢٢.)

(●) وَ نُرِيدُ أَنْ نَمُنَّ عَلَى اَلَّذِينَ اُسْتُضْعِفُوا فِي اَلْأَرْضِ وَ نَجْعَلَهُمْ أَئِمَّةً وَ نَجْعَلَهُمُ اَلْوٰارِثِينَ‌. «ارادۀ ما بر اين قرار گرفته است كه به مستضعفين نعمت بخشيم و آنها را پيشوايان و وارثين روى زمين قرار دهيم» قصص/ ٥.

(*) يَمُنُّونَ عَلَيْكَ أَنْ أَسْلَمُوا قُلْ لاٰ تَمُنُّوا عَلَيَّ إِسْلاٰمَكُمْ‌... «آنها بر تو منّت مى‌گذارند كه اسلام آورده‌اند، بگو اسلام خود را بر من منّت مگذاريد...» حجرات/ ١٧.