شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٠٤ - يَلْمِزُونَ (توبه/ ٧٩ )
ل م ز
تَلْمِزُوا : (حجرات/ ١١.) ○
از مادّۀ «لمز» (بر وزن طنز) به معنى «عيبجويى و طعنهزدن» است و بعضى فرق ميان «همز» و «لمز» را چنين گفتهاند كه «لمز» شمردن عيوب افراد است در حضور آنها و «همز» ذكر عيوب در غياب آنهاست و نيز گفتهاند كه «لمز» عيبجويى با چشم و اشاره است، در حالى كه «همز» عيبجويى با زبان است. (ج ١٨٠/٢٢.)
يَلْمِزُونَ : (توبه/ ٧٩.) ●
از مادّۀ «لمز» (بر وزن طنز) بهطورى كه در پيش گفتيم به معنى «عيبجويى» است.
از آيۀ مورد بحث استفاده مىشود كه منافقان، افراد نيكوكار را كه به اسلام و لشكر اسلام كمك مىكردند مورد طعن و عيبجويى و تمسخر قرار مىدادند و قرآن شديدا اين روش غيرانسانى را نكوهش مىكند. (ج ٥٧/٨.)
لُمَزَةٍ : (همزه/ ١.) *
در آيۀ مورد بحث، «همزة» و «لمزة» هردو با هم آمده و هردو صيغۀ مبالغه است (صيغۀ مبالغه غير از اوزان ششگانۀ معروف، به وزنهاى ديگر نيز مىآيد، از جمله همين وزن است
(○) ... وَ لاٰ تَلْمِزُوا أَنْفُسَكُمْ... «و يكديگر را مورد طعن و عيبجويى قرار ندهيد» حجرات/ ١١.
(●) اَلَّذِينَ يَلْمِزُونَ اَلْمُطَّوِّعِينَ مِنَ اَلْمُؤْمِنِينَ فِي اَلصَّدَقٰاتِ... «كسانى كه از صدقات مؤمنان اطاعتكار عيبجويى مىكنند (خدا آنها را مسخره مىكند)...» توبه/ ٧٩.
(*) وَيْلٌ لِكُلِّ هُمَزَةٍ لُمَزَةٍ. «واى بر عيبجوى مسخرهكنندهاى!» همزه/ ١.