شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٦٠ - ل ب ن
ل ب ن
لبن: (نحل/ ٦٦.) *
بر وزن «چمن» به معنى «شير» است، خداوند در اين آيه مىفرمايد كه شير از ميان «فرث» (غذاى هضمشدۀ داخل معده) و «دم» (خون) خارج مىشود كه فيزيولژى امروز اين مطلب را ثابت كرده است و تركيب شير، چيزى است حد وسط ميان خون و فرث، نه خون تصفيه شده است و نه غذاى هضمشده، از دومى فراتر مىرود و به اولى نمىرسد.
شير سرشار از مواد مختلف حياتى است كه روىهم رفته يك مجموعۀ كامل غذايى را تشكيل مىدهد.
مواد معدنى شير عبارت است از: سديم، پتاسيم، كلسيم، منيزيم، روى، مس و كمى آهن و همچنين فسفر و كلر و يد و گوگرد. در شير گازهاى اكسيژن و ازت و اسيد كربنيك نيز وجود دارد، مواد قندى شير به قدر كافى و به صورت لاكتوز مىباشد.
ويتامينهاى محلول در شير، ويتامين ب، پ، آ و د مىباشد و خواص آن به قدرى است كه شرح همۀ آنها در اين مختصر نمىگنجد و شايد به همين دليل است كه در حديثى از پيامبر (ص) مىخوانيم: ليس يجزى مكان الطّعام و الشّراب الاّ اللّبن. «تنها چيزى كه مىتواند جاى غذا و آب را كاملا بگيرد شير است.» و نيز در روايات مىخوانيم كه شير عقل انسان را زياد مىكند و ذهن انسان را صفا مىبخشد، روشنايى چشم را مىافزايد و نسيان و فراموشى را برطرف مىكند و هريك از اين آثار ارتباط نزديكى با مواد حياتى موجود در شير دارد.
(*) وَ إِنَّ لَكُمْ فِي اَلْأَنْعٰامِ لَعِبْرَةً نُسْقِيكُمْ مِمّٰا فِي بُطُونِهِ مِنْ بَيْنِ فَرْثٍ وَ دَمٍ لَبَناً خٰالِصاً سٰائِغاً لِلشّٰارِبِينَ. «و در وجود چهارپايان براى شما (درسهاى) عبرتى است، از درون شكم آنها از ميان غذاهاى هضمشده و خون، شير خالص و گوارا به شما مىنوشانيم» نحل/ ٦٦.