شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٤٥ - ذو القرنين (كهف٨٣/ )
تُرجىٖ:(احزاب٥١/.)[*]
از«ارجاء»گرفته شده[ارجى،يرجى،ارجاء]به معنى«به تأخير انداختن»است.
آيۀ مورد بحث دربارۀ به تأخير انداختن موعد هريك از همسران رسول خدا(ص)است، خطاب به پيامبر(ص)مىفرمايد:
«مىتوانى(موعد)هريك از همسرانت را بخواهى به تأخير بيندازى و هركدام را نخواهى نزد خوى جاى دهى...» با نزول آيۀ فوق،خداوند يكى ديگر از ويژگيها را براى پيامبرش(ص)قائل شده است.
مىدانيم يكى از احكام اسلام در مورد همسران متعدد آن است كه شوهر اوقات خود را در ميان آنها به طور عادلانه تقسيم كند،اگر يك شب نزد يكى از آنهاست،شب ديگر نزد ديگرى باشد تفاوتى در ميان زنان از اين نظر وجود ندارد و اين موضوع را در كتب فقه اسلامى به عنوان «حق قسم»تعبير مىكنند.
يكى از خصايص پيامبر(ص)اين بود كه به خاطر شرايط خاص زندگى طوفانى و بحرانىاش مخصوصا در زمانى كه در مدينه بود و در هر ماه تقريبا يك جنگ بر او تحميل مىشد و در همين زمان همسران متعدد داشت،رعايت حق قسم به حكم آيۀ فوق از او ساقط بود و مىتوانست هرگونه اوقات خود را تقسيم كند هرچند او با اين حال حتى الامكان مساوات و عدالت را-چنان كه در تواريخ اسلامى صريحا آمده است-رعايت مىكرد.
در فقه اسلامى در باب خصايص پيامبر(ص)اين مسئله مورد بحث واقع شده است كه آيا تقسيم اوقات به طور مساوى در ميان همسران متعدد همان گونه كه بر عموم مسلمانان واجب است بر پيامبر(ص)نيز واجب بوده يا اين كه پيامبر حكم استثنائى«تخيير»را داشته است؟ مشهور و معروف در ميان فقهاى ما و جمعى از فقهاى اهل سنت اين است كه او در اين حكم مستثنا بوده،و دليل آن را آيۀ فوق دانستهاند.(ج ٣٨٦/١٧،ج ٣٨٨.)
اَرْجِه:(شعراء٣٦/.)[**]
از«ارجاء»گرفته شده و به معنى«به تأخير انداختن و عجله نكردن در قضاوت»است و در اصل«ارجئه»بوده و همزه براى تخفيف حذف شده است.
*)تُرْجِي مَنْ تَشٰاءُ مِنْهُنَّ وَ تُؤْوِي إِلَيْكَ مَنْ تَشٰاءُ...احزاب٥١/.
**)قٰالُوا أَرْجِهْ وَ أَخٰاهُ وَ ابْعَثْ فِي الْمَدٰائِنِ حٰاشِرِينَ.شعراء٣٦/.