شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٠٣ - اصغر (يونس٦١/ )
سالم و محترم در برابر اكثريت حاكم بوده باشد.
و اين كه بعضى از مفسران آن را به عنوان تحقير و توهين و اهانت و سخريه اهل كتاب تفسير كردهاند،نه از مفهوم لغوى كلمه استفاده مىشود و نه با روح تعليمات اسلام سازگار است و نه با ساير دستورهايى كه دربارۀ طرز رفتار با اقليتهاى مذهبى به ما رسيده است تطبيق مىكند.
(ج ٣٥٤/٧.)
صغير:(اسراء٢٤/.)[*]
به معنى«كوچك»و در اصل از مادّۀ«صغر»(بر وزن پسر)است به معنى«كوچك شدن» و اين كوچكى گاه به اعتبار جثّه و گاه به اعتبار قدر و منزلت است.
آيۀ مورد بحث،قسمتى از ريزهكاريهاى برخورد مؤدّبانه و احترامآميز فرزندان را نسبت به پدران و مادران بازگو مىكند و در بخشى از آيه مىفرمايد:
«...و بگو بار پروردگارا!آنها را مشمول رحمت خويش قرار ده همان گونه كه آنها مرا در كوچكى تربيت كردهاند»(كَمٰا رَبَّيٰانِي صَغِيراً)اسراء٢٤/.
آيۀ فوق تأكيد بر اين دارد كه پدر و مادر را(چه در حيات و چه در ممات)فراموش مكن و تقاضاى رحمت پروردگار براى آنها بنما،مخصوصا اين تقاضا را با اين دليل همراه ساز و بگو «خداوندا همان گونه كه آنها در كودكى مرا تربيت كردهاند تو مشمول رحمتشان فرما»نكته مهمى كه از اين تعبير علاوه بر آنچه گفته شد استفاده مىشود اين است كه اگر پدر و مادر آنچنان مسن و ناتوان شوند كه به تنهايى قادر بر حركت و دفع آلودگيها از خود نباشند،فراموش نكن كه تو هم در كودكى چنين بودى و آنها از هرگونه حمايت و محبت از تو دريغ نداشتند محبت آنها را جبران نما.(ج ٧٥/١٢-٧٦.)
اصغر:(يونس٦١/.)[**]
اسم تفضيل به معنى«كوچكتر»و از مادّۀ«صغر»گرفته شده است.
اين بخش از آيه،خداوند را ناظر بر همه چيز مىداند و مىفرمايد:
«...و هيچچيز در زمين و آسمان از پروردگار تو مخفى نمىماند، بهاندازۀ سنگينى ذرّهاى و نه كوچكتر از آن و نه بزرگتر از آن...»(وَ لاٰ أَصْغَرَ مِنْ ذٰلِكَ وَ لاٰ أَكْبَرَ)يونس٦١/.
[*]...وَ قُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمٰا كَمٰا رَبَّيٰانِي صَغِيراً.اسراء٢٤/.
[**]...وَ مٰا يَعْزُبُ عَنْ رَبِّكَ مِنْ مِثْقٰالِ ذَرَّةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لاٰ فِي السَّمٰاءِ وَ لاٰ أَصْغَرَ مِنْ ذٰلِكَ وَ لاٰ أَكْبَرَ...يونس٦١/.