شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥١٢ - تَشَقَّقُ (فرقان٢٥/ )
اين تفسير از آنجا كه مسئله«انبات»و روياندن گياه در آيۀ بعد ذكر مىشود مناسبتر به نظر مىرسد جمع ميان هر سه تفسير نيز بعيد نيست.(ج ١٤٧/٢٦ تا ١٤٩.)
اَشُقَّ:(قصص٢٧/.)[*]
در اصل از مادّۀ«شقّ و مشقّة»به معنى«سخت و دشوار شدن»است.
آنجا كه«شعيب»به«موسى»گفت:من مىخواهم يكى از دو دخترم را به همسرى تو درآورم به اين شرط كه هشت سال براى من كار كنى و اگر آن را تا ده سال افزايش دهى محبتى از ناحيۀ توست«من نمىخواهم كار سنگينى بر دوش تو بگذارم...»(وَ مٰا أُرِيدُ أَنْ أَشُقَّ عَلَيْكَ)،زيرا من به عهد و پيمانم وفا دارم و هرگز سختگيرى نخواهم كرد و با خير و نيكى با تو رفتار خواهم كرد.(ج ٦٥/١٦.)
تَشَقَّقُ:(فرقان٢٥/.)[**]
از مادّۀ«شقّ»به معنى«شكافته شدن»است.
آيۀ مورد بحث دربارۀ قيامت و شكافته شدن آسمان در آن روز صحبت مىكند،مىگويد:
«و به خاطر بياور روزى را كه آسمان با ابرها از هم شكافته مىشود و فرشتگان نازل مىگردند» اكنون ببينيم منظور از شكافته شدن آسمان با ابرها چيست؟با اين كه مىدانيم اطراف ما چيزى به نام آسمان كه قابل شكافته شدن باشد وجود ندارد.
بعضى از مفسران مانند«علاّمه طباطبائى»در تفسير«الميزان»فرموده است:منظور شكافته شدن آسمان،عالم شهود و كنار رفتن حجاب جهل و نادانى و نمايان گشتن عالم غيب است،يعنى انسان در آن روز درك و ديدى پيدا مىكند كه با امروز بسيار متفاوت است،پردهها كنار مىرود،و فرشتگان را كه در حال نزول از عالم بالا هستند مىبيند.
تفسير ديگر اين است كه منظور از سماء،كرات آسمانى است كه براثر انفجارات پىدرپى از هم متلاشى مىشود و ابرى كه حاصل از اين انفجارات و متلاشى شدن كوههاست صفحۀ آسمانها را فرامىگيرد ،بنابراين كرات آسمانى شكافته مىشود در حالى كه همراه با ابرهاى
[*]...وَ مٰا أُرِيدُ أَنْ أَشُقَّ عَلَيْكَ...قصص٢٧/.
[**]وَ يَوْمَ تَشَقَّقُ السَّمٰاءُ بِالْغَمٰامِ وَ نُزِّلَ الْمَلاٰئِكَةُ تَنْزِيلاً.فرقان٢٥/.