شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٩ - دُون (آل عمران١١٨/ )
دون
دُون:(آل عمران١١٨/.)[*]
به معنى«غير»است و در آيات مختلف نيز به معانى ديگر آمده است:(كمتر،پستتر، پايينتر)بعضى از علماى ادب گفتهاند اين لفظ مقلوب از«دُنُوّ»و«اَدْوَن»است يعنى كسى كه مبتلا به پستى است.[**]
در آيه ٤٨ سورۀ نساء مىخوانيم:
...وَ يَغْفِرُ مٰا دُونَ ذٰلِكَ...به اين معنى است كه خدا گناه كمتر از اين و يا به قول بعضى غير اين را مىبخشد.
همچنين در آيۀ ١٦٨ سوره اعراف آمده است:
...وَ مِنْهُمْ دُونَ ذٰلِكَ...يعنى در درجۀ پستتر و پايينتر از آنان و نيز آيۀ:
وَ مِنْ دُونِهِمٰا جَنَّتٰانِ.الرحمن٦٢/،يعنى دو بهشت ديگر نيز هست كه از نظر درجۀ فضل پايينتر از آن دو است.
و امّا دربارۀ آيۀ مورد بحث كه مىگويد:«...لاٰ تَتَّخِذُوا بِطٰانَةً مِنْ دُونِكُمْ...«...محرم اسرارى از غير خود انتخاب نكنيد...»آل عمران١١٨/.بايد گفت كه:
اين آيه به يكى از مسائل حساس اشاره كرده و ضمن تشبيه لطيفى به مؤمنان هشدار داده است كه غير از هم مسلكان خود براى خود،دوست و همرازى انتخاب نكنيد و بيگانگان را از اسرار و رازهاى درونى خود باخبر نسازيد،يعنى كفار شايستگى دوستى شما را ندارند و نبايد آنان دوست و محرم اسرار شما باشند،كفار در رساندن شر و فساد نسبت به مسلمانان كوتاهى نمىكنند.
هرگز سوابق دوستى و رفاقت آنها با شما مانع از آن نيست كه به خاطر جدايى در مذهب و مسلك آرزوى زحمت و زيان شما را در دل خود نپرورانند،بلكه پيوسته علاقۀ آنها اين است كه شما در رنج و زحمت باشيد.
[*]...لاٰ تَتَّخِذُوا بِطٰانَةً مِنْ دُونِكُمْ...«(اى كسانى كه ايمان آوردهايد)محرم اسرارى از غير خود انتخاب نكنيد...»آل عمران١١٨/.
[**] تبيين اللغات لتبيان الآيات،مادّۀ«دون».