در آيۀ ١٠ سورۀ احزاب به جملۀ«زٰاغَتِ الْأَبْصٰارُ»بر مى‌خوريم.اين جمله با توجه به اين كه «زاغت»از مادّۀ«زيغ»به معنى تمايل به يكسو است اشاره به حالتى است كه انسان هنگامى كه ترس و وحشت شديد پيدا مى‌كند چشمان او به يك سمت منحرف،و روى نقطۀ معينى ثابت و خيره مى‌شود.

اين واژه در آيات مختلف قرآن از جمله آيۀ ٥ سورۀ صف آمده و به معنى«انحراف از حق و از طريق مستقيم» به‌كاررفته‌است ،آنجا كه مى‌گويد:

...فَلَمّٰا زٰاغُوا أَزٰاغَ اللّٰهُ قُلُوبَهُمْ...«...هنگامى كه آنها از حق منحرف شدند خداوند قلوبشان را منحرف ساخت»[*].(ج ٢١٩/١٧،ج ٤٩٩/٢٢،ج ٧١/٢٤.)

زى‌ل

يَزال:(رعد٣١/.)[**]

از ماده«زال،يزال،زيالا»به معنى«جدا شدن»است و از افعال ناقصه به شمار مى‌رود و فرق آن با«زال»كه تامّه است اين است كه آن يايى است از مادّۀ«زيل»و اين واوى است از «زوال»گرفته شده و چنان كه در«اقرب»آمده،افعال آن در قرآن همه توأم با حرف نفى است (لا يزال)كه افادۀ اثبات مى‌كند و در اين صورت به معنى«پيوسته و هميشگى»مى‌باشد،مانند آيۀ مورد بحث كه مى‌گويد:«پيوسته مصائب كوبنده‌اى بر كافران وارد مى‌شود»و نيز مانند آيۀ ٢١٧ سورۀ بقره كه مى‌فرمايد:

وَ لاٰ يَزٰالُونَ يُقٰاتِلُونَكُمْ...يعنى پيوسته با شما جنگ مى‌كنند.طبرسى در ذيل آيه مى‌گويد:

معنى«لا يزال»يدوم موجودا است.(ج ٢٢٢/١٠ با استفاده از قاموس قرآن)

زَيَّلْنا:(يونس٢٨/.)[***]

از«تزييل»به معنى«جدا ساختن»گرفته شده است و به طورى كه بعضى از ارباب لغت

*)پيرامون مادّۀ«زيع»در تفسير نمونه،جلد ١٧٤/٨ و جلد ٣٢٦/١٩ گفتگو شده است.

[**]...وَ لاٰ يَزٰالُ الَّذِينَ كَفَرُوا تُصِيبُهُمْ بِمٰا صَنَعُوا قٰارِعَةٌ...«و پيوسته مصائب كوبنده‌اى بر كافران-به خاطر اعمالشان-وارد مى‌شود...»رعد٣١/.

[***]وَ يَوْمَ نَحْشُرُهُمْ جَمِيعاً ثُمَّ نَقُولُ لِلَّذِينَ أَشْرَكُوا مَكٰانَكُمْ أَنْتُمْ وَ شُرَكٰاؤُكُمْ فَزَيَّلْنٰا بَيْنَهُمْ...«به خاطر بياوريد آن روز را كههمۀ آنها را جمع مى‌كنيم سپس به مشركان مى‌گوييم شما و معبودهايتان در جاى خودتان باشيد(تا به حسابتان رسيدگى شود)سپس آنها را از هم جدا مى‌كنيم(و از هريك جداگانه سؤال مى‌كنيم)...»يونس٢٨/.