شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٤ - دحور (صافات٩/ )
تفسير اول از همۀ اين تفسيرهاى پنجگانه مناسبتر به نظر مىرسد(فخر رازى اين تفسيرهاى پنجگانه را به اضافۀ بعضى از احتمالات ديگر در تفسير كبير خود آورده است و بعضى از مفسران از او اقتباس كردهاند)[١].(ج ٢٠٩/٢٥-٢١٠.)
د ح ر
دحور:(صافات٩/.)[*]
بر وزن«ظهور»از مادّۀ«دحر»(بر وزن دهر)به معنى«راندن و دور ساختن»است.
آيۀ مورد بحث دربارۀ پاسدارى آسمان از نفوذ شياطين است،يعنى از گروههاى شياطين و سرنوشت آنها سخن مىگويد،و مىتواند مقدمهاى باشد براى ابطال اعتقاد جمعى از مشركان كه شياطين و جن را معبود خود قرار مىدادند و در ضمن درسى از توحيد در لابلاى آن نهفته است.
آيه مىگويد:
«آنها به شدت به عقب رانده مىشوند(و از صفحۀ آسمان طرد مىگردند)و براى آنها عذاب دائم است»(دُحُوراً وَ لَهُمْ عَذٰابٌ وٰاصِبٌ)صافات٩/.
در اين جا اشاره به اين است كه نه تنها شياطين از نزديك شدن به عرصۀ آسمان منع و طرد مىشوند،بلكه سرانجام گرفتار عذاب دائم نيز مىگردند.
همچنين در آيۀ ١٨ سورۀ اسراء به واژۀ«مَدْحُور»بر مىخوريم كه به معنى«دور مانده و رانده شده از رحمت خدا»است،آنجا كه مىفرمايد:
«آنكس كه(تنها)زندگى زودگذر(دنياى مادى)را مىطلبد آن مقدار از آن را كه بخواهيم و به هركس اراده كنيم،مىدهيم،سپس دوزخ را براى او قرار خواهيم داد كه در آتش سوزانش مىسوزد در حالى كه مذموم و راندۀ(درگاه خدا)است»(يَصْلاٰهٰا مَذْمُوماً مَدْحُوراً)اسراء١٨/.
قابل توجه آنكه كيفر اين گروه،ضمن اين كه آتش جهنم شمرده شده است،با دو تعبير «مذموم»و«مدحُور»تأكيد شده،كه اولى به معنى مورد سرزنش و نكوهش قرار گرفتن و دومى به معنى دور ماندن از رحمت خداست.
در حقيقت آتش دوزخ،كيفر جسمانى آنهاست و مذموم و مدحور بودن،كيفر روحانى آنها،
[١]تفسير فخر رازى،ج ١٨٩/٣٠-١٩٠.
[*] دحورا و لهم عذاب واصب.صافات٩/.