شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٩٥ - ذو القرنين (كهف٨٣/ )
ر ق م
رقيم:(كهف٩/.)[*]
در اصل از مادّۀ«رقم»(بر وزن زخم)به معنى«نوشتن»است.
راغب در كتاب مفردات مىگويد:«رقم»به معنى خط درشت و پررنگ است و بعضى نقطهگذارى يك خط دانستهاند و به هر حال«رقيم»به معنى كتاب و يا لوحه و نامهاى است كه چيزى در آن نگاشته شده[**]و به عقيدۀ غالب مفسران،اين نام ديگرى براى اصحاب كهف است،چرا كه سرانجام نام آنها بر لوحهاى نوشته و بر در غار نصب شده.
بعضى آن را نام كوهى مىدانند كه غار در آن واقع بوده و بعضى آن را نام سرزمينى مىدانند كه آن كوه در آن سرزمين بوده و بعضى نيز نام شهر و ديارى مىدانند كه اصحاب كهف ازآنجا خارج شده بودند،ولى معنى اول صحيحتر به نظر مىرسد.(ج ٣٥٥/١٢.)
مرقوم:(مطففين٩/.)[***]
از مادّۀ«رقم»(بر وزن زخم)به معنى«خط درشت»و از آنجا كه خطوط درشت و روشن، خالى از ابهام است ممكن است اين تعبير اشاره به قطعى بودن و خالى از ابهام بودن باشد،چيزى كه نه هرگز محو،و نه فراموش مىشود.
آيات مورد بحث به گوشهاى از سرنوشت بدكاران و فاجران در روز رستاخيز اشاره مىكند و مىگويد:
«(چنين نيست كه آنها[درباره قيامت خيال مىكنند]مسلما نامه اعمال فاجران در سجّين است)تو چه مىدانى سجّين چيست؟نامهاى است رقم زده شده و سرنوشتى است حتمى»(...كِتٰابٌ مَرْقُومٌ)مطففين٧/ تا ٩.(ج ٢٥٧/٢٦.)
*)أَمْ حَسِبْتَ أَنَّ أَصْحٰابَ الْكَهْفِ وَ الرَّقِيمِ كٰانُوا مِنْ آيٰاتِنٰا عَجَباً.«آيا گمان كردى اصحاب كهف و رقيم از آياتعجيب ما بودند؟!»كهف٩/.
**) بعضى واژۀ«رقيم»را به زبان رومى كاغذ و دفتر گرفتهاند و بعضى به معنى كتاب و برخى نيز به معنى دوات.«ترجمه الاتقان،ج ٤٧٢/٢.»
***)وَ مٰا أَدْرٰاكَ مٰا سِجِّينٌ،كِتٰابٌ مَرْقُومٌ.مطففين٨/ و ٩.