شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٠٢ - شَغَفَ (يوسف٣٠/ )
شعل
اشتَعَلَ:(مريم٤/.)[*]
از«اشتعال»به معنى« شعلهور شدن و برافروختگى آتش»است،آيۀ مورد بحث دربارۀ دعاى زكريا بهسوى پروردگار است تا خداوند در سن پيرى و كهولت فرزندى به او عنايت فرمايد،آنجا كه خداى خود را در خلوتگاه عبادت چنين مىخواند:
«گفت پروردگارا!استخوانم سست شده و شعلههاى پيرى تمام سرم را فراگرفته است...»(وَ اشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْباً)مريم٤/.(در آيۀ بعد حاجت خود را عرض مىكند).
با توجه به آيۀ فوق،تشبيه آثار پيرى به شعلهاى كه تمام سر را فرامىگيرد ،تشبيه جالبى است،زيرا از يكسو خاصيت شعلۀ آتش اين است كه زود گسترده مىشود و هرچه در اطراف آن است فرامىگيرد ،و ازسوىديگر شعلههاى آتش درخشندگى خاصى دارد و از دور جلب توجه مىكند،و از سوى سوم هنگامى كه آتش محلى را فراگرفت چيزى كه از آن باقى مىماند همان خاكسترهاست.
«زكريا»فراگيرى پيرى و سفيدى تمام موى سرش را،به شعلهور شدن آتش و درخشندگى آن،و خاكستر سفيدى را كه بر جاى مىگذارد،تشبيه كرده است و اين تشبيهى است بسيار رسا و زيبا.(ج ٨/١٣.)
ش غ ف
شَغَفَ:(يوسف٣٠/.)[**]
از«شغاف»به معنى«گرۀ بالاى قلب و يا پوستۀ نازك روى قلب»است كه به منزلۀ غلافى، تمام آن را در بر گرفته و جملۀ«شَغَفَهٰا حُبًّا»در آيۀ مورد بحث،يعنى آنچنان به او علاقهمند شده كه محبتش به درون قلب او نفوذ كرده و اعماق آن را در برگرفته است و اين اشاره به عشق شديد
[*]قٰالَ رَبِّ إِنِّي وَهَنَ الْعَظْمُ مِنِّي وَ اشْتَعَلَ الرَّأْسُ شَيْباً...مريم٤/.
[**]...قَدْ شَغَفَهٰا حُبًّا...«[گروهى از زنان شهر گفتند كه همسر عزيز جوانش(غلامش)را بهسوى خود دعوت مىكند]وعشق اين جوان در قلبش نفوذ كرده(ما او را در گمراهى آشكار مىبينيم!)»يوسف٣٠/.