در«قاموس»به نقل از«عروة الوثقى»آمده است كه«دينار»يك مثقال شرعى طلاست و آن سه‌ربع مثقال صيرفى است و كلمۀ«دينار»نيز در اصل«دِنّار»(با دو نون)بوده كه يكى از دو نون به علت كثرت استعمال و آسانى تلفظ به«ياء»تبديل شده است و در جمع«دنانير» آمده.

آنچه از آيۀ مورد بحث استفاده مى‌شود آن است كه مقصود پول اندك بوده نه دينار شرعى، زيرا آيه مى‌فرمايد:

«و در ميان اهل كتاب كسانى هستند كه اگر ثروت زيادى به رسم امانت به آنها بسپارى به تو بازمى‌گردانند و كسانى هستند كه اگر يك دينار هم به آنها بسپارى به تو بازنمى‌گردانند ،مگر تا زمانى كه بالاى سر آنها ايستاده(و بر آنها مسلط)باشى...»آل عمران٧٥/.

اين آيه دربارۀ دو نفر از يهود نازل شده كه يكى امين و درستكار و ديگرى خائن و پست بود.نفر اول«عبد اللّه بن سلام»بود كه مرد ثروتمندى،١٢٠٠ اوقيه[١]طلا نزد او به امانت گذارد، عبد اللّه همۀ آن را به موقع به صاحبش رد كرد و به‌واسطۀ امانتدارى،خداوند او را در آيۀ فوق مى‌ستايد.

نفر دوم«فنحاص بن عازورا»بود كه مردى از قريش يك دينار به او امانت سپرد «فنحاص»در آن خيانت كرد،خداوند او را به‌واسطه خيانت در امانت نكوهش مى‌كند.

بعضى گفته‌اند كه منظور از جملۀ اول جمعى از نصارى بودند،و اما كسانى كه خيانت در امانت كردند،يهود مى‌باشند.اگر هر دو هم مراد باشد مانعى ندارد،زيرا مى‌دانيم گرچه غالب آيات قرآن در مورد خاص نازل شده اما جنبۀ عمومى دارد.(ج ٤٧١/٢-٤٧٢ با استفاده از منابع ذكر شده در متن)

دن‌و

اَدْنى:(روم٣/.)[**]

از مادّه«دنو»(بر وزن غلوّ)به معنى«نزديكتر»است و يا ممكن است اسم تفضيل باشد از

[*]فرهنگ فارسى عميد.

[١] اوقيه:(به فتح همزه و كسر قاف و فتح ياى مشدّد)يك‌دوازدهم رطل،وزنه معادل هفت مثقال،اواقى جمع.

[**]الم،غُلِبَتِ الرُّومُفِي أَدْنَى الْأَرْضِ وَ هُمْ مِنْ بَعْدِ غَلَبِهِمْ سَيَغْلِبُونَفِي بِضْعِ سِنِينَ...«الم،روميان مغلوب شدند(و اينشكست)در سرزمين نزديكى رخ داد اما آنها بعد از مغلوبيّت به زودى غلبه خواهند كرد در چند سال...»روم١/ تا ٤.