شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥١ - دَمْع (توبه٩٢/ )
د م ر
تُدَمِّرُ:(احقاف٢٥/.)[*]
از«تدمير»گرفته شده كه ريشۀ اصلى آن«دمار»است و در اصل به معنى«هلاك كردن» آمده،مانندِ:
...دَمَّرَ اللّٰهُ عَلَيْهِمْ...محمد١٠/«...خداوند آنها را هلاك كرد...»اما هنگامى كه با«على» ذكر مىشود به معنى«نابود كردن همه چيز»حتى فرزندان و خانواده و اموال مخصوص انسان است[١].
به اين ترتيب اين تعبير،بيان مصيبت دردناكترى است مخصوصاً با توجه به اين كه لفظ «على»معمولاً در مورد سلطه به كار مىرود.
آيۀ مورد بحث درباره قوم سركش و طغيانگر عاد و تندباد مرگبارى است كه خداوند بر آنها نازل فرمود،آرى تند بادى ويرانگر كه«همه چيز را به فرمان پروردگارش در هم مىكوبد و نابود مىكند»(تُدَمِّرُ كُلَّ شَيْءٍ بِأَمْرِ رَبِّهٰا...)احقاف٢٥/.
بعضى از مفسران گفتهاند:منظور از«همه چيز»انسانها و چهار پايان و اموال آنهاست و به هر حال مفهوم جمله اين مىشود كه خداوند هلاك و نابودى را بر سر اين اقوام و اموال و آنچه مورد علاقۀ آنهاست فرومىريزد .[**](ج ٣٥٧/٢١ و ٤٢٩.)
د م ع
دَمْع:(توبه٩٢/.)[***]
به معنى«اشك»كه به علت شادى يا اندوه از ديدگان فرومىريزد و به صورت مصدر و
[*]تُدَمِّرُ كُلَّ شَيْءٍ بِأَمْرِ رَبِّهٰا...احقاف٢٥/.
[١] تفسير«روح المعانى»و«روح البيان»و«فخر رازى».
**) پيرامون واژۀ«تدمير»در تفسير نمونه(ج ٣٣٠/٦)ذيل آيۀ ١٣٧ سورۀ اعراف و(ج ٦٠/١٢)ذيل آيه ١٦ سورهاسراء بحث و گفتگو شده است.
[***]وَ لاٰ عَلَى الَّذِينَ إِذٰا مٰا أَتَوْكَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لاٰ أَجِدُ مٰا أَحْمِلُكُمْ عَلَيْهِ تَوَلَّوْا وَ أَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَناً أَلاّٰ يَجِدُوا مٰايُنْفِقُونَ.توبه٩٢/.