شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٣٤ - سِدْر (واقعه٢٨/ )
خود را ادامه داد تا ميان دو كوه رسيد...»(حَتّٰى إِذٰا بَلَغَالسَّدَّيْنِ)اشاره به اين كه او به يك منطقۀ كوهستانى رسيد و در آنجا جمعيتى را مشاهده كرد كه از نظر تمدن در سطح بسيار پايينى بودند (منظور از اين جمعيت همان كسانى بودند كه از ذو القرنين تقاضاى ساختن سدّ كردند كه پيش از اين اشاره شد).(ج ٥٣٣/١٢-٥٣٤.)
سديد:احزاب٧٠/.)[*]
از مادّۀ«سدّ»به معنى«محكم و استوار»و خللناپذير و موافق حق و واقع است،«قول سديد»در آيۀ مورد بحث سخنى است كه همچون يك سدّ محكم جلو امواج فساد و باطل را مىگيرد و اگر بعضى از مفسران آن را به معنى«صواب»و بعضى به معنى«خالص بودن از كذب و لغو»يا«هماهنگ بودن ظاهر و باطن»و يا«صلاح و رشاد»و مانند آن تفسير كردهاند همه به معنى جامع فوق بر مىگردد.
آيۀ مورد بحث مىگويد:
«اى كسانى كه ايمان آوردهايد تقواى الهى پيشه كنيد و سخن حق و درست بگوييد»(وَ قُولُوا قَوْلاً سَدِيداً).
اين آيه به دنبال بحثهايى كه دربارۀ شايعهپراكنان و موذيان بدزبان گذشت دستورى صادر مىكند كه در حقيقت درمان اين درد بزرگ اجتماعى است.
با توجه به آيۀ فوق در حقيقت تقوا پايه اصلاح زبان و سرچشمه گفتار حق است.علماى اخلاق گفتهاند:
زبان پربركتترين عضو بدن و مؤثرترين وسيله طاعت و هدايت و اصلاح است و در عين حال خطرناكترين و پرگناهترين عضو بدن محسوب مىشود تا آنجا كه حدود سى گناه كبيره از همين عضو كوچك صادر مىشود.(ج ٤٤٧/١٧.)
س د ر
سِدْر:(واقعه٢٨/.)[**]
نام درختى است تناور و خاردار و بلنديش تا چهل متر مىرسد و گفته شده كه تا دو هزار
[*]يٰا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللّٰهَ وَ قُولُوا قَوْلاً سَدِيداً.احزاب٧٠/.
[**]فِي سِدْرٍ مَخْضُودٍ.«آنها در سايۀ درختان سدر بىخار قرار دارند»واقعه٢٨/.