١.«روح»از نظر لغت به معنى«نفس»و«دويدن»[**]است،بعضى تصريح كرده‌اند كه «روح»و«ريح»(باد)هر دو از يك معنى مشتق شده است و اگر روح انسان كه گوهر مستقل مجردى است به اين نام ناميده شده به خاطر آن است كه از نظر تحرك و حيات آفرينى و ناپيدا بودن همچون نفس و باد است.

٢.موارد استعمال آن در قرآن بسيار متنوع است:

گاهى به معنى روح مقدسى است كه پيامبران را در انجام رسالتشان تقويت مى‌كرده،مانند آيۀ ٢٥٣ بقره:

وَ آتَيْنٰا عِيسَى ابْنَ مَرْيَمَ الْبَيِّنٰاتِ وَ أَيَّدْنٰاهُ بِرُوحِ الْقُدُسِ.«ما دلايل روشن در اختيار عيسى بن مريم قرار داديم و او را با«روح القدس»تقويت كرديم».

گاه به نيرويى معنوى الهى كه مؤمنان را تقويت مى‌كند اطلاق شده است،مانند آيۀ ٢٢ سورۀ مجادله:

...أُولٰئِكَ كَتَبَ فِي قُلُوبِهِمُ الْإِيمٰانَ وَ أَيَّدَهُمْ بِرُوحٍ مِنْهُ...«...آنها كسانى هستند كه خدا ايمان را در قلبشان نوشته و به روح الهى تأييدشان كرده است...».

زمانى به معنى«فرشته مخصوص وحى»آمده و با عنوان«امين»توصيف شده،مانند آيۀ ١٩٣ سوره شعراء:

نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلىٰ قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ.«اين قرآن را روح الامين بر قلب تو نازل كرد تا از انذاركنندگان باشى».

و گاه به معنى فرشتۀ بزرگى از فرشتگان خاص خدا،يا مخلوقى برتر از فرشتگان آمده، مانند:

تَنَزَّلُ الْمَلاٰئِكَةُ وَ الرُّوحُ فِيهٰا بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ.«در شب قدر فرشتگان و روح،به فرمان

[*]وَ يَسْئَلُونَكَ عَنِ الرُّوحِ قُلِ الرُّوحُ مِنْ أَمْرِ رَبِّي وَ مٰا أُوتِيتُمْ مِنَ الْعِلْمِ إِلاّٰ قَلِيلاً.«از تو دربارۀ«روح»سؤال مى‌كنند،بگو:روح از فرمان پروردگار من است و جز اندكى از دانش به شما داده نشده است!»اسراء٨٥/.

[**] لسان العرب مى‌نويسد:«روح»به فتح راء به معنى بازگشتن و رفتن و فرهنگ عميد مى‌نويسد به معنى نسيمخوش و آسايش است و«روح»به ضم راء به معنى نفس است و شرح واژۀ«روح»به فتح راء به تفصيل خواهد آمد.