شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٢١ - شَكّ (يونس٩٤/ )
دعوا و خصومت است،بنابراين«متشاكس»به كسانى گفته مىشود كه با عصبانيت و بدخلقى به جرّ و بحث و نزاع مشغولند.
آيۀ مورد بحث مىگويد:«خداوند(براى مشرك و موحد)مثالى زده است:مردى كه مملوك شركايى است كه دربارۀ او پيوسته به مشاجره مشغولند و مردى را كه تنها تسليم يك نفر است(آيا اين دو يكسانند؟)...» به عبارت ديگر:بردهاى داراى چند ارباب است كه هركدام او را به كارى دستور مىدهد، اين مىگويد:فلان برنامه را انجام ده و ديگرى نهى مىكند،او در اين ميان سرگردان و حيران است و در وسط اين دستورهاى ضدونقيض متحير مانده و نمىداند خود را با نواى كدامين هماهنگ سازد! و از آن بدتر اين كه براى تأمين نيازهاى زندگى،اين يكى او را به ديگرى حواله مىدهد و آن ديگر به اين،و از اين نظر نيز محروم و بيچاره و بينوا و سرگردان است و مردى را ذكر مىكند كه تنها تسليم يك نفر است.(ج ٤٤٤/١٩.)
ش ك ك
شَكّ:(يونس٩٤/.)[*]
به معناى« دودلى و در كارى به گمان افتادن»است.آيۀ مورد بحث به جاى اين كه روى سخن را به مخالفان كند،پيامبر را مخاطب ساخته چنين مىگويد:
«اگر از آنچه بر تو نازل كرديم در شك و ترديد هستى از آنها كه كتب آسمانى را قبل از تو مىخوانند بپرس...»تا از اين طريق ثابت شود كه آنچه بر تو نازل شده حق است و از طرف پروردگار؛بنابراين هيچگونه شك و ترديد هرگز به خود راه مده.
اين احتمال نيز وجود دارد كه آيۀ فوق بحث تازه و مستقلى را دربارۀ صدق دعوت پيامبر(ص)عنوان مىكند و به مخالفان مىگويد كه اگر در حقانيت او ترديد دارند،نشانههاى او را در كتب پيشين مانند تورات و انجيل نازل شده از اهل كتاب بپرسند.
شأن نزولى كه در بعضى از تفاسير[١]نقل شده نيز اين معنى را تأييد مىكند و آن اين كه:
[*]فَإِنْ كُنْتَ فِي شَكٍّ مِمّٰا أَنْزَلْنٰا إِلَيْكَ فَسْئَلِ الَّذِينَ يَقْرَؤُنَ الْكِتٰابَ مِنْ قَبْلِكَ...يونس٩٤/.
[١] تفسير ابو الفتوح رازى،ج ٢٢٧/٦،ذيل آيه.