از مادّۀ«سُور»(و همان‌طور كه در معناى«سور»گفته شد)به معنى ارتفاع و بلندى بناست،سپس به ديوارهاى بلندى كه در گذشته اطراف شهرها براى حفظ از هجوم دشمنان مى‌كشيدند،«سور»اطلاق كرده‌اند و ازآنجا كه اين ديوارها شهر را از منطقۀ بيرون جدا مى‌كرد تدريجا اين كلمه به قطعه و بخش از چيزى-از جمله قطعه و بخشى از قرآن كه از بقيه جدا شده- اطلاق شده است.

بعضى از ارباب لغت نيز گفته‌اند كه«سوره»به بناهاى زيبا و بلند و برافراشته گفته مى‌شود و به بخشهاى مختلف از يك بناى بزرگ نيز سوره مى‌گويند،به همين تناسب به بخشهاى مختلف قرآن كه از يكديگر جداست سوره اطلاق شده است[١].

و به تعبير ديگر واژۀ سوره(در قرآن)در دو معنى استعمال مى‌شود،يكى به معنى مجموع آياتى كه هدف معينى را تعقيب مى‌كند و ديگر يك سورۀ كامل كه با بسم اللّه شروع و پيش از بسم الله سورۀ بعد پايان مى‌پذيرد.(ج ٤٤/٩،ج ٣٥٧/١٤-٣٥٨.)

سُورۀ مُحْكَمةَ:(محمّد٢٠/.)[**]

به عقيدۀ بعضى از مفسران،به سوره‌هايى اطلاق مى‌شود كه در آن مسئله جهاد مطرح شده است،ولى دليلى بر اين تفسير در دست نيست،بلكه ظاهر اين است كه گاه در مقابل آن عنوان متشابه قرار مى‌گيرد و البته آيات جهاد چون معمولا از قاطعيت فوق‌العاده‌اى برخوردار است تناسب بيشترى با مفهوم اين واژه دارد،امّا منحصر به آن نيست.(ج ٤٦٢/٢١.)

س و ط

سوط:(فجر١٣/.)[***]

بر وزن«موت»به معنى«تازيانه»و در اصل به معنى«مخلوط كردن چيزى به چيزى»

[*]سُورَةٌ أَنْزَلْنٰاهٰا وَ فَرَضْنٰاهٰا وَ أَنْزَلْنٰا فِيهٰا آيٰاتٍ بَيِّنٰاتٍ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ.«اين سوره‌اى است كه ما آن را فروفرستاديم وواجب كرديم و در آن آيات بيّنات نازل كرديم،شايد شما متذكر شويد»نور١/.

[١] لسان العرب،ج ٤،مادّۀ«سور».

[**]...فَإِذٰا أُنْزِلَتْ سُورَةٌ مُحْكَمَةٌ...«[كسانى كه ايمان آورده‌اند مى‌گويند چرا سوره‌اى نازل نمى‌شود؟(كه در آنفرمان جهاد باشد)]«اما هنگامى كه سورۀ محكمى نازل مى‌شود»[كه در آن نامى از جنگ است منافقان بيماردل را مى‌بينىهمچون كسى كه در آستانۀ مرگ قرار گرفته به تو نگاه مى‌كنند،پس مرگ و نابودى براى آنها بهتر است]»محمّد٢٠/.

[***]فَصَبَّ عَلَيْهِمْ رَبُّكَ سَوْطَ عَذٰابٍ.«خداوند تازيانۀ عذاب را بر آنها فروريخت »فجر١٣/.