شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٣ - مدرار (انعام٦/ )
مىشود.[*]
آيۀ مورد بحث دربارۀ تفاوت درجات و مراتب هريك از دو گروه دوزخى و بهشتى سخن مىگويد،مىفرمايد:
«براى هركدام از آنها درجاتى است برطبق اعمالى كه انجام دادهاند...»(وَ لِكُلٍّ دَرَجٰاتٌ مِمّٰا عَمِلُوا).
چنان نيست كه بهشتيان يا دوزخيان همه در يك درجه باشند،بلكه آنها به تفاوت اعمالشان و به تناسب خلوص نيّت و ميزان معرفتشان،مقامات متفاوتى دارند و اصل عدالت، دقيقاً در اين جا حاكم است.(ج ٣٤٠/٢١.)
درر
مدرار:(انعام٦/.)[**]
در اصل از مادّۀ«درّ»(بر وزن جرّ)به معنى«شير و ريزش شير از پستان مادر»است،سپس به مايعاتى همانند«باران»كه ريزش دارد گفته شده است و«مدرار»صيغۀ مبالغه است.
آيۀ مورد بحث اشاره به امكانات فراوان مادى است كه در اختيار افراد كمظرفيت قرار مىگيرد و باعث غرور و غفلت آنها مىشود و با داشتن اين امكانات خود را بىنياز از پروردگار مىپندارند،غافل از اين كه اگر لحظهبهلحظه و ثانيه بثانيه كمك و امداد الهى به آنها نرسد،نابود و خاموش مىگردند.همچنان كه آيه مىفرمايد:
«آيا مشاهده نكردند چقدر از اقوام پيشين را هلاك كرديم؟اقوامى كه(از شما نيرومندتر بودند و)قدرتهايى به آنها داديم،بارانهاى پىدرپى بر آنها فرستاديم...»(وَ أَرْسَلْنَا السَّمٰاءَ عَلَيْهِمْ مِدْرٰاراً)انعام٦/.
جملۀ:«أَرْسَلْنَا السَّمٰاءَ»در آيۀ فوق در حقيقت براى بيان مبالغۀ بيشتر آمده است.[***]
(ج ١٥٥/٥.)
[*]در آيۀ مورد بحث كه هر دو با هم ذكر شده با توجه به اهميّت مقام بهشتيان هر دو به عنوان«درجات»آمده و بهاصطلاح از باب«تغليب»است.
[**]...وَ أَرْسَلْنَا السَّمٰاءَ عَلَيْهِمْ مِدْرٰاراً...«...و بارانهاى پىدرپى بر آنها فرستاديم...»انعام٦/.
[***] نظير همين آيه و همين توضيح دربارۀ«مدرار»ذيل آيۀ ٥٢ سورۀ هود و آيۀ ١١ سورۀ نوح آمده است به تفسيرنمونه جلدهاى ١٢٨/٩ و ٦٩/٢٥(در پانوشت)مراجعه فرماييد.