شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٢٣٦ - زُبُر (شعراء١٩٦/ )
موردى كه اين كلمه به كار رفته،اشاره به«زبور داود»است،اما بعيد به نظر نمىرسد كه مورد سوم،يعنى آنچه در آيۀ مورد بحث آمده به همين معنى باشد.
«زبور داود»يا به تعبيرى كه در كتب«عهد قديم»آمده«مزامير داود»عبارت است از مجموعهاى از مناجاتها و نيايشها و اندرزهاى داود پيامبر.
بعضى از مفسران احتمال دادهاند كه منظور از«زبور»در اين جا تمام كتب انبياى پيشين است[١].
ولى بيشتر-با توجه به دليلى كه ذكر كرديم-به نظر مىرسد كه زبور همان كتاب مزامير داود باشد،بهويژه اين كه در مزامير موجود،عباراتى وجود دارد كه عينا مطابق با آيۀ مورد بحث است.
در آيۀ ١٦٣ سورۀ نساء مىخوانيم كه«زبور»از كتب آسمانى است كه خداوند به داود داده است.اين سخن با آنچه معروف و مسلم است كه پيامبران«اولوالعزم »كه داراى كتاب آسمانى و آيين جديد بودهاند پنج نفر بيشتر نيستند منافات ندارد،زيرا همانطور كه از آيات قرآن و روايات اسلامى استفاده مىشود،كتب آسمانى كه بر پيامبران نازل شد دو گونه بود:
نخست كتابهايى كه احكام تشريعى در آن بود و اعلام آيين جديد مىكرد و ديگر كتابهايى بود كه احكام تازه در بر نداشت،بلكه مشتمل بر نصايح و اندرزها و راهنماييها و توصيه و دعاها بود و كتاب«زبور»از اين دسته بود،هم اكنون كتاب«مزامير داود»يا«زبور داود»كه ضمن كتب«عهد قديم»مذكور است،نيز گواه اين حقيقت مىباشد،گرچه اين كتاب مانند ساير كتب عهد جديد و قديم از تحريف مصون نمانده،ولى مىتوان گفت تا حدودى شكل خود را حفظ كرده است.
اين كتاب مشتمل بر صد و پنجاه فصل است كه هركدام «مزمور»ناميده مىشود و سراسر شكل اندرز و دعا و مناجات دارد.(ج ٢١٤/٤-٢١٥،ج ٥١٦/١٣.)
زُبُر:(شعراء١٩٦/.)[*]
جمع«زبور»به معنى«كتاب»و در اصل از مادّۀ«زبر»(بر وزن ابر)به معنى«نوشتن» است.
اين واژه(زبر)در آيۀ ٥٣ سورۀ مؤمنون[**]،جمع«زبرة»(بر وزن لقمه)آمده و اشاره به
[١]اين احتمال را تفسير مجمع البيان و تفسير فخر رازى از چند نفر از مفسران پيشين نقل كرده است.
[*]وَ إِنَّهُ لَفِي زُبُرِ الْأَوَّلِينَ.«و توصيف آن در كتب پيشينيان آمده است»شعراء١٩٦/.
[**]فَتَقَطَّعُوا أَمْرَهُمْ بَيْنَهُمْ زُبُراً...«اما آنها كارهاى خود را به پراكندگى كشاندند(و هر گروهى به راهى رفتند)...»