«و به اين ترتيب شيطان،آنها(آدم و حوا را)فريب داد و با طناب خود آنها را در چاه فروبرد ...» با اين كه آدم مى‌بايست،با توجه به سوابق دشمنى شيطان و با علم و اطلاع از حكمت و رحمت واسعۀ خدا و محبت و مهربانى او،تمام وسوسه‌ها را نقش بر آب كرده،تسليم شيطان نشود،ولى هرچه بود واقع شد و به هر حال اين در حقيقت كنايه لطيفى از اين معنى است كه شيطان با طناب مكر و فريب،آنها را از مقام والايشان فرود آورد و به چاهسار مشكلات و دورى از رحمت حق افكند.

آدم كه هنوز تجربۀ كافى در زندگى نداشت و گرفتار دامهاى شيطان و خدعه و دروغ و نيرنگ نشده بود و نمى‌توانست باور كند كسى اين چنين قسم دروغى ياد كند و چنين دامهايى بر سر راه او بگذارد،سرانجام تسليم فريب شيطان شد و با ريسمان پوسيدۀ مكر و خدعه او براى به دست آوردن آب حيات و ملك جاويدان،به چاه وسوسه‌هاى ابليس فرورفت و نه تنها آب حيات به دستش نيامد،بلكه در گرداب نافرمانى خدا افتاد.(ج ١١٧/٦.)

اَدْلىٰ:(يوسف١٩/.)[*]

«اِدْلاء»از باب افعال به معنى«افكندن و فرستادن دلو در چاه براى آب كشيدن»است و گاه به معنى«رشوت دادن»استعمال شده است مانند كلمۀ«تُدْلو»در آيۀ ١٨٨ سوره بقره كه مى‌گويد:[**]

«و اموال يكديگر را به باطل(و ناحق)در ميان خود نخوريد و براى خوردن قسمتى از اموال مردم به گناه،(قسمتى از)آن را به قضات(به عنوان رشوه)ندهيد در حالى كه مى‌دانيد».

اين آيه مسلمانان را از يك عمل بسيار ناپسند نهى مى‌كند،به آنان مى‌گويد در اموال و ثروتهاى يكديگر بدون حق تصرف نكنند و از غير طريق صحيح مالى به دست نياورند،نكند تصرف اموال ديگران و خوردن آن به ناحق،آنان را به‌سوى قضات بكشاند و چيزى به عنوان هديه و رشوه به آنان بدهند تا اموال مردم را به ظلم تملك كنند،زيرا با اين كار دو خلاف بزرگ مرتكب شده‌اند:خوردن حق ديگران،و رشوه دادن.مسئله رشوه در اسلام به قدرى مهم است كه

[*]وَ جٰاءَتْ سَيّٰارَةٌ فَأَرْسَلُوا وٰارِدَهُمْ فَأَدْلىٰ دَلْوَهُ...«و كاروانى فرارسيد ،مأمور آب را(به سراغ آب)فرستادند،او دلوخود را در چاه افكند...»يوسف١٩/.

[**]وَ لاٰ تَأْكُلُوا أَمْوٰالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْبٰاطِلِ وَ تُدْلُوا بِهٰا إِلَى الْحُكّٰامِ لِتَأْكُلُوا فَرِيقاً مِنْ أَمْوٰالِ النّٰاسِ بِالْإِثْمِ وَ أَنْتُمْ تَعْلَمُونَ.بقره١٨٨/.