آيۀ مورد بحث و«اصفحوا»در آيۀ ١٠٩ سورۀ بقره[*]به معنى روى بگردان و صرف نظر كن آمده است و از آنجا كه روى گرداندن از چيزى گاهى به خاطر بى‌اعتنايى و قهر كردن و مانند آن است و گاهى به خاطر عفو و گذشت بزرگوارانه،لذا در آيه‌اى كه مورد بحث ماست(حجر٨٥/.) بلافاصله آن را با كلمۀ«جميل»(زيبا)توصيف مى‌كند تا معنى دوم را برساند و همچنين در آيۀ ١٠٩ سوره بقره با قرينۀ جملۀ«فاعفوا»آمده:(فَاعْفُوا وَ اصْفَحُوا)و معلوم مى‌شود كه اين روى بر گرداندن به خاطر قهر و بى‌اعتنايى نيست،بلكه به خاطر گذشت بزرگوارانه است و همين مطلب در آيۀ ١٤ سورۀ تغابن صادق است،آنجا كه مى‌گويد:وَ إِنْ تَعْفُوا وَ تَصْفَحُوا وَ تَغْفِرُوا...«و اگر عفو كنيد و صرف نظر نماييد و ببخشيد(خدا شما را مى‌بخشد)...».

لكن در آيۀ ٥ سورۀ زخرف واژۀ«صفح»به معناى اول آمده است:أَ فَنَضْرِبُ عَنْكُمُ الذِّكْرَ صَفْحاً...«آيا ما اين قرآن را كه مايۀ يادآورى است از شما بازگيريم و به جانب ديگرى متمايل سازيم؟...»(ج ٤٠٠/١،ج ١٢٧/١١،ج ١١/٢١.)

ص ف د

اَصْفاد:(ابراهيم٤٩/.)[**]

جمع«صفد»(بر وزن نمد)و«صفاد»(بر وزن معاد)در اصل به معنى«غل»(قيد و بند) است(دست‌بندها و پابندهايى كه بر زندانيان مى‌گذارند)و بعضى گفته‌اند خصوص آن غل و زنجيرى را گويند كه دست و گردن را به هم مى‌بندد.

در آيۀ مورد بحث مى‌خوانيم:

«در آن روز مجرمان را با هم(بسيار به يكديگر نزديك)در غل و زنجير مى‌بينى(غل و زنجيرى كه دستها و گردنهايشان را به هم بسته)»(مُقَرَّنِينَ فِي الْأَصْفٰادِ.)ابراهيم٤٩/.

در آيۀ ٣٨ سورۀ ص نيز به همين واژه بر مى‌خوريم و در آنجا مى‌خوانيم:

وَ آخَرِينَ مُقَرَّنِينَ فِي الْأَصْفٰادِ.«و گروه ديگرى(از شياطين)را در غل و زنجير(تحت سلطۀ سليمان)قرار داديم»كه واژۀ«اصفاد»در اين آيه نيز به همان معانى است كه در بالا ذكر شده

(«صفح»به معنى طرف و روى هر چيز است.

[*]...فَاعْفُوا وَ اصْفَحُوا حَتّٰى يَأْتِيَ اللّٰهُ بِأَمْرِهِ...«...شما آنها را عفو كنيد و گذشت نماييد تا خداوند فرمان خودش(فرمان جهاد)را بفرستد...»بقره١٠٩/.

[**]وَ تَرَى الْمُجْرِمِينَ يَوْمَئِذٍ مُقَرَّنِينَ فِي الْأَصْفٰادِ.ابراهيم٤٩/.