از مادّۀ«رهبة»در اصل به معنى«ترسى است كه توأم با اضطراب و پرهيز باشد»ترس و وحشى عميق و ريشه‌دار كه آثار آن در عمل ظاهر شود و«ترهّب»به معنى«تعبّد»و عبادت كردن،و«رهبانيّت»به معنى شدّت تعبّد است.

آيۀ مورد بحث مى‌گويد:

«...و رهبانيّتى را كه ابداع كرده بودند و ما بر آنها مقرر نداشته بوديم،گرچه هدفشان جلب خشنودى خدا بود،ولى حق آن را رعايت نكردند...»حديد٢٧/.

آيۀ فوق را هرگونه تفسير كنيم نشان مى‌دهد كه نوعى رهبانيت مطلوب در ميان مسيحيان وجود داشت،هرچند در آيين مسيح چنين دستور الزامى به آنها داده نشده بود،ولى پيروان مسيح،آن رهبانيت را از حدّ و مرز آن بيرون بردند و به انحراف و تحريف كشاندند.

به همين دليل،اسلام بشدّت آن را محكوم كرده است و حديث معروف:لا رهبانيّة فى الاسلام«در اسلام رهبانيت وجود ندارد»در بسيارى از منابع اسلامى ديده مى‌شود[١].

از جمله بدعتهاى زشت مسيحيان در زمينه«رهبانيت»تحريم ازدواج براى مردان و زنان تارك دنيا بود و ديگر انزواى اجتماعى و پشت‌پا زدن به وظايف انسان در اجتماع و انتخاب صومعه‌ها و ديرهاى دور افتاده براى عبادت و زندگى در محيطى دور از اجتماع بود،سپس مفاسد زيادى در ديرها و مراكز زندگى رهبانها به وجود آمد كه خدمات مثبت آنان،از قبيل پرستارى از بيماران صعب العلاج و غيره را در برابر كل اين مفاسد،ناچيز و كم‌اهميت جلوه مى‌داد و در مجموع،مفاسد آنها به مراتب چشمگيرتر بود.[**](ج ٣٨٤/٢٣-٣٨٥ و ٥٣٠.)

ر ه‌ ط

رَهْط:(نمل٤٨/.)[***]

در لغت به معنى«جمعيتى كمتر از ده يا كمتر از چهل نفر»است در آيۀ مورد بحث بخش

[*]...وَ رَهْبٰانِيَّةً ابْتَدَعُوهٰا مٰا كَتَبْنٰاهٰا عَلَيْهِمْ إِلاَّ ابْتِغٰاءَ رِضْوٰانِ اللّٰهِ فَمٰا رَعَوْهٰا حَقَّ رِعٰايَتِهٰا...حديد٢٧/.

[١] اين حديث در:مجمع البحرين،ماده«رهب»و در:نهايه ابن اثير ذكر شده است.

**) براى كسب اطلاع بيشتر دربارۀ واژۀ«رهبانيّت»و سرچشمۀ تاريخى آن رجوع شود به تفسير نمونه،جلد ٢٣،ازصفحه ٣٨٤ به بعد.

[***]وَ كٰانَ فِي الْمَدِينَةِ تِسْعَةُ رَهْطٍ يُفْسِدُونَ فِي الْأَرْضِ وَ لاٰ يُصْلِحُونَ.نمل٤٨/.