شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ١٦٠ - ذو القرنين (كهف٨٣/ )
سودى نخواهد داشت»الليل١١/.
نه مىتواند اين اموال را با خود از اين دنيا ببرد و نه اگر ببرد مانع سقوط او در آتش دوزخ خواهد شد.
«ما»در آغاز اين آيه ممكن است«نافيه»باشد يا براى«استفهام»انكارى،يعنى اموال او به هنگام سقوط در قبر يا دوزخ چه سودى به حال او نخواهد داشت؟ به اين ترتيب اين گونه افراد در زندگى،با انبوه مشكلات روبرو هستند،اموال سرشارى را جمع مىكنند و مىگذارند و مىروند و جز حسرت و اندوه و وبال و مجازات الهى بهرهاى عايدشان نمىشود و متاعى نمىخرند.
در آيۀ ٣ سورۀ مائده به كلمۀ«متردّية»بر مىخوريم كه آن نيز از مادّۀ مذكور گرفته شده و در اين آيه به معنى حيواناتى است كه براثر پرت شدن از بلندى بميرند،بخشى از ترجمه آيه اين است:
«گوشت مردار و خون و گوشت خوك و حيواناتى كه به غير نام خدا ذبح شوند و حيوانات خفه شده و به زجر كشته شده و آنها كه براثر پرت شدن از بلندى بميرند(المتردّية)و...بر شما حرام است...»مائده٣/(ج ٢٥٩/٤،ج ٧٦/٢٧-٧٧.)
رذل
ارذل:(حج٥/.)[*]
از مادّۀ«رذل»جمع آن«اراذل»[**]به معنى«موجودى پست و حقير و نامطلوب»است و منظور از ارذل العمر در آيۀ مورد بحث،نامطلوبترين دورانهاى عمر انسان مىباشد كه به نهايت پيرى مىرسد و به گفتۀ قرآن،علوم و دانشهاى خود را بكلى فراموش مىكند و درست همانند يك كودك مىشود،از نظر معلومات همچون كودك است،از نظر تدبير امور شبيه كودك است، از چيز جزئى همانند يك كودك ناراحت مىشود و با امر مختصرى خوشحال و راضى مىگردد،
*)...وَ مِنْكُمْ مَنْ يُرَدُّ إِلىٰ أَرْذَلِ الْعُمُرِ لِكَيْلاٰ يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ شَيْئاً...«...بعضى از شما آنقدر عمر مىكنند كه به بدترينمرحلۀ زندگى و پيرى مىرسند،آنچنان كه چيزى از علوم خود را به خاطر نخواهند داشت(و همه چيز را فراموش مىكنند)...»حج٥/(نظير اين آيه در سورۀ نحل آيۀ ٧٠ آمده است).
**)...وَ مٰا نَرٰاكَ اتَّبَعَكَ إِلاَّ الَّذِينَ هُمْ أَرٰاذِلُنٰا بٰادِيَ الرَّأْيِ...«...و در بادى نظر آنان كه پيرو تواند اشخاص پست وبىقدر ما بيش نيستند...»هود٢٧/.