شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٠ - دهان (الرحمن٣٧/ )
سورۀ مائده مىخوانيم:
«در ميان آنها(اهل كتاب)برطبق آنچه خدا نازل كرده حكم كن و از هوسهاى آنها پيروى مكن و بر حذر باش كه تو را از تعليماتى كه خدا بر تو نازل كرده منحرف نسازند».
(ج ٣٨٣/٢٤-٣٨٤.)
مُدْهِنُون:(واقعه٨١/.)[*]
در اصل از مادّۀ«دهن»[**]به معنى«روغن»است و از آنجا كه براى نرم كردن پوست تن يا اشياءِ ديگر آن را روغنمالى مىكنند كلمۀ«ادهان»به معنى«مدارا و ملايمت كردن»و گاه به معنى«سستى و عدم برخورد جدى»آمده است،چنان كه در آيۀ مورد بحث مىخوانيم:
«آيا اين سخن را(اين قرآن را با اوصافى كه گفته شد)سست و كوچك مىشمريد؟» و نيز از آنجا كه افراد منافق و دروغگو غالباً زبانهاى نرم و ملايمى دارند اين واژه احياناً به معنى«تكذيب و انكار»نيز بهكاررفتهاست و هر دو معنى در آيۀ فوق محتمل است.
(ج ٢٦٩/٢٣.)
دهان:(الرحمن٣٧/.)[***]
بر وزن«كتاب»به معنى«روغن مذاب»و گاه به معنى دُردى است كه در روغن تهنشين مىكند(تهماندۀ روغن جوشان)و غالباً رنگهاى مختلفى دارد،آيۀ مورد بحث ذكر خصوصيات ديگرى از صحنۀ قيامت است،مىفرمايد:
«در آن هنگام كه آسمان شكافته شود و همانند روغن مذاب گلگون شود(حوادث هولناكى واقع مىشود كه هيچكس را ياراى تحمل آن نيست)»الرحمن٣٧/.
از مجموع آيات قيامت بخوبى استفاده مىشود كه در آن روز نظام كنونى جهان بكلى درهم مىريزد و حوادث بسيار هولانگيز در سرتاسر عالم رخ مىدهد،كواكب و سيارات و زمين و آسمان دگرگون مىشوند و مسائلى كه تصور آن امروز براى ما مشكل است واقع مىشود و از جمله چيزى است كه در آيۀ فوق آمده است كه كرات آسمانى از هم مىشكافد و به رنگ سرخ و
[*]أَ فَبِهٰذَا الْحَدِيثِ أَنْتُمْ مُدْهِنُونَ.واقعه٨١/.
[**] واژۀ«دهن»در آيۀ ٢٠ سورۀ مؤمنون بهكاررفتهاست .
[***]فَإِذَا انْشَقَّتِ السَّمٰاءُ فَكٰانَتْ وَرْدَةً كَالدِّهٰانِ.الرحمن٣٧/.