است(به هم آميختن)،سپس به تازيانه كه از رشته‌هاى مختلف چرم و مانند آن بافته شده،اطلاق شده است و بعضى آن را كنايه از عذاب مى‌دانند،عذابى كه با گوشت و خون انسان آميخته مى‌شود و او را سخت ناراحت مى‌كند.

در كلام امير مؤمنان على(ع)در مورد امتحان مى‌خوانيم:

و الذى بعثه بالحق لتبلبلن بلبلة و لتغربلن غربلة و لتساطن سوط القدر.

«سوگند به كسى كه پيامبر را به حق مبعوث كرد،به سختى مورد آزمايش قرار مى‌گيريد و غربال مى‌شويد و مانند محتويات ديگ به هنگام جوشش،مخلوط و زير و رو خواهيد شد»[١].

و به هر حال از همۀ معانى«سوط»مناسبتر همان معنى اول يعنى«تازيانه»است،تعبيرى كه در گفتگوهاى روزمره نيز رايج است كه مى‌گوييم:

«فلان كس تازيانۀ عذاب را بر پشت دشمن كوبيد».(ج ٤٥٦/٢٦-٤٥٧.)

س و ع

ساعَة:(روم١٢/[*]و ١٤.[**]) در بسيارى از آيات قرآن و از جمله در دو آيۀ مورد بحث،از قيام قيامت،تعبير به«قيام ساعت»شده است،اين به خاطر آن است كه«ساعة»در اصل به معنى جزئى از زمان يا لحظاتى زودگذر است[***]و از آنجا كه از يك‌سو وقوع رستاخيز به صورت ناگهانى و برق‌آساست و ازسوى‌ديگر به مقتضاى«سريع الحساب»بودن خداوند،حساب بندگان را در آن روز به سرعت مى‌رسد،اين تعبير در مورد قيامت به‌كاررفته‌است تا مردم موقعيت رستاخيز را در نظر داشته باشند.

«ابن منظور»در«لسان العرب»مى‌گويد:«ساعة»اسم براى زمانى است كه صيحۀ پايان

[١]نهج البلاغه،خطبۀ ١٦.

[*]وَ يَوْمَ تَقُومُ السّٰاعَةُ يُبْلِسُ الْمُجْرِمُونَ.«آن روز كه قيامت بر پا مى‌شود مجرمان در نوميدى و غم و اندوه فرومى‌روند »روم١٢/.

[**]وَ يَوْمَ تَقُومُ السّٰاعَةُ يَوْمَئِذٍ يَتَفَرَّقُونَ.«آن روز كه قيامت بر پا مى‌شود(مردم)از هم جدا مى‌شوند»روم١٤/.

***) «ساعت»در لغت به معنى كمترين وقت است،گاهى به معنى لحظه و گاهى به معنى مقدار كمى از زمان مى‌آيد وامروزه-معنى معروف آن يك بيست و چهارم مدت شبانه روز است در قرآن به معنى زمان پايان دنيا نيز آمده ولى غالبا و بهعقيدۀ بعضى همواره به معنى«قيام قيامت»است.(نمونه ١٥٨/٦،ج ٤١/٧.)