وَ جَعَلْنَا السَّمٰاءَ سَقْفاً مَحْفُوظاً...«ما آسمان را سقف محفوظى قرار داديم...»و در آيۀ ٢٧ و ٢٨ سورۀ نازعات آمده:أَ أَنْتُمْ أَشَدُّ خَلْقاً أَمِ السَّمٰاءُ بَنٰاهٰا.«آيا آفرينش مجدد شما مهم‌تر است،يا آفرينش آسمان»كه خداوند آن را بر پا ساخته است،سقفش را برافراشته و آن را منظم و مرتب ساخته! تعبير به«سقف»ممكن است از اين نظر باشد كه ستارگان و كرات آسمانى،همچون سقفى مى‌مانند كه سراسر آسمان را پوشانده‌اند،و نيز ممكن است اشاره به«جوّ اطراف زمين»باشد كه قشر فشرده‌اى از هوا همچون سقف محكمى اطراف آن را فراگرفته و آن را در برابر هجوم سنگهاى آسمانى و اشعۀ زيانبار كيهانى بخوبى حفظ مى‌كند.(ج ٤١٢/٢٢.)

س ق م

سَقيم:(صافات٨٩/.)[*]

به معنى«ناخوش و بيمار»است(صفت مشبّهه)از مصدر«سقم و سقم»به معنى «بيمار شدن».

آيۀ مورد بحث به طرح جالب بت‌شكنى ابراهيم(ع)بر مى‌گردد،آنجا كه بت‌پرستان بابل هر سال مراسم عيد مخصوصى داشتند لذا هنگامى كه در شب از ابراهيم دعوت به شركت در اين مراسم كردند«او نگاهى به ستارگان افكند و گفت من بيمارم»(و قالإِنِّي سَقِيمٌ)صافات٨٩/.

در اين جا دو سؤال مطرح است.نخست اين كه چرا ابراهيم به ستارگان نگاه كرد،هدفش از اين نگاه چه بود؟ديگر اين كه آيا به راستى بيمار بود كه گفت بيمارم؟چه بيمارى داشت؟ پاسخ اول با توجه به اعتقادات مردم بابل و رسوم و عادات آنها روشن است،آنها در علم نجوم مطالعاتى داشتند و حتى مى‌گويند بتهاى آنها«هياكل»ستارگان بود و به اين خاطر به آنها احترام مى‌گذاشتند كه سمبل ستارگان بودند.

البته در كنار اطلاعات نجومى خرافات بسيار نيز در اين زمينه در ميان آنها شايع بود،از جمله اين كه ستارگان را در سرنوشت خود مؤثر مى‌دانستند و از آنها خير و بركت مى‌طلبيدند و از وضع آنها بر حوادث آينده استدلال مى‌كردند.

ابراهيم(ع)براى اين كه آنها را متقاعد كند طبق رسوم آنها نگاهى به ستارگان آسمان

[*]فَنَظَرَ نَظْرَةً فِي النُّجُومِفَقٰالَ إِنِّي سَقِيمٌ.صافات٨٨/-٨٩.