إِنَّ الَّذِينَ كَذَّبُوا بِآيٰاتِنٰا وَ اسْتَكْبَرُوا عَنْهٰا لاٰ تُفَتَّحُ لَهُمْ أَبْوٰابُ السَّمٰاءِ...«آنها كه آيات ما را تكذيب كردند و در برابر آن تكبر ورزيدند درهاى آسمان به روى‌شان گشوده نمى‌شود.» ممكن است منظور از آسمان در اين جا كنايه از مقام قرب خدا بوده باشد،همان گونه كه در آيۀ ١٠ سورۀ فاطر مى‌خوانيم:

...إِلَيْهِ يَصْعَدُ الْكَلِمُ الطَّيِّبُ وَ الْعَمَلُ الصّٰالِحُ يَرْفَعُهُ...«سخنان پاكيزه به‌سوى او صعود مى‌كند و عمل صالح را بالا مى‌برد.» روشن است كه اعمال صالح و سخنان پاكيزه چيزى نيستند كه به‌سوى اين آسمان بالا روند، بلكه به‌سوى مقام قرب خدا پيش مى‌روند و عظمت و رفعت معنوى مى‌يابند.(همچنين است تفسير آيه ٢٤ سورۀ ابراهيم).

بنابراين نتيجه مى‌گيريم كه آسمان در اين گونه موارد،اشاره به اين آسمان حسّى نيست، بلكه گاهى در مفهوم مادى آن استعمال مى‌شود و گاه در مفهوم معنوى آن[*].ضمنا توجه داشته باشيد كه«سماء»هم به صورت مذكر و هم مؤنث مجازى استعمال مى‌شود.(ج ١٢٠/١-١٢١، ج ٤٧/١١-٤٨،ج ١٨٨/٢٥.)

سَبْعَ سَماوات(آسمانهاى هفتگانه):(بقره٢٩/.)[**]

كلمۀ«سماء»[***]در لغت به معنى«طرف بالا»است و اين مفهوم جامعى است كه

[*]نظريات دانشمندان علوم طبيعى را دربارۀ«جوّ زمين»(آسمان)،در تفسير نمونه،جلد ١٣،صفحه ٤٠٠ به بعد،اززبان خودشان مطالعه فرماييد،همچنين در جلد ١٠٦/٢٣ دربارۀ واژۀ«سماء»باز هم صحبت شده است.

[**]...ثُمَّ اسْتَوىٰ إِلَى السَّمٰاءِ فَسَوّٰاهُنَّ سَبْعَ سَمٰاوٰاتٍ...«...سپس به آسمان پرداخت و آنها را به صورت«هفتآسمان»مرتب كرد...»بقره٢٩/.

[***] «سماء»در اصل از«سموّ»به معنى«رفعت و بلندى»است و«سماء»بوده،«واو»به«همزه»بدلشده است،چون كه پس از الف زايد واقع شده است.مذكر و مؤنث و براى واحد و جمع هم مى‌آيد:«السّماء منفطر به»مزمّل١٨/.كه مذكر به كار رفته،چون صفتش مذكر آمده است،يعنى«روزى كه آسمان شكافته و از همپاشيده شود».و در آيه ٢٩ سورۀ بقره(كه عين آيه در پاورقى مذكور است)،ضمير«سماء»جمع آمده است.«به نقل از:تبييناللغات لتبيان الآيات،مادّه سمو»