شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤١٣ - سَبْعَ سَماوات(آسمانهاى هفتگانه) (بقره٢٩/ )
مصداقهاى مختلفى دارد و همانطور كه در قبل اشاره كرديم در قرآن در موارد گوناگونى بهكاررفتهاست :
١)گاهى به«جهت بالا»در قسمت مجاور زمين اطلاق شده است،چنان كه مىفرمايد:
أَ لَمْ تَرَ كَيْفَ ضَرَبَ اللّٰهُ مَثَلاً كَلِمَةً طَيِّبَةً كَشَجَرَةٍ طَيِّبَةٍ أَصْلُهٰا ثٰابِتٌ وَ فَرْعُهٰا فِي السَّمٰاءِ.
«آيا نديدى خداوند چگونه مثل زده است گفتار پاك را به درخت پاكيزهاى كه ريشهاش ثابت و شاخهاش در آسمان است»ابراهيم٢٤/.
٢)گاه به منطقه دورتر از سطح زمين(محل ابرها)اطلاق شده،چنان كه مىخوانيم:
وَ نَزَّلْنٰا مِنَ السَّمٰاءِ مٰاءً مُبٰارَكاً...«ما از آسمان آب پربركتى نازل كرديم...»ق٩/.
٣)گاه به«قشر متراكم هواى اطراف زمين»گفته شده:
وَ جَعَلْنَا السَّمٰاءَ سَقْفاً مَحْفُوظاً...«ما آسمان را سقف محكم و محفوظى قرار داديم...» انبياء٣٢/.
زيرا(همانطور كه در قبل گفته شد)جوّ زمين همچون سقفى بر بالاى سر ما قرار دارد، داراى آنچنان استحكامى است كه كرۀ زمين را در برابر سقوط سنگهاى آسمانى حفظ مىكند، اين سنگها كه شبانه روز،مرتبا در حوزۀ جاذبۀ زمين قرار گرفته و بهسوى آن جذب مىشوند،اگر اين قشر هواى متراكم نبود ما مرتبا در معرض سقوط اين سنگهاى خطرناك بوديم،اما وجود اين قشر،سبب مىشود كه سنگها پس از برخورد با جوّ زمين مشتعل و سپس خاكستر شود.
٤)و گاهى به معنى«كرات بالا»آمده است:
ثُمَّ اسْتَوىٰ إِلَى السَّمٰاءِ وَ هِيَ دُخٰانٌ...«به آسمانها پرداخت در حالى كه دود و بخار بودند...» (و از گاز نخستين،كرات را آفريد)فصلت١١/.
و اما در اين كه مقصود از«آسمانهاى هفتگانه»چيست؟مفسران و دانشمندان اسلامى بيانات گوناگونى دارند و تفسيرهاى مختلفى كردهاند:
١)بعضى آسمانهاى هفتگانه را،همان«سيارات سبع»مىدانند(عطارد،زهره،مريخ، مشترى،زحل و ماه و خورشيد)كه به عقيدۀ دانشمندان فلكى قديم جزء سيارات بودند[١].
٢)بعضى معتقدند كه منظور طبقات متراكم هواى اطراف زمين است و قشرهاى مختلفى كه
[١]-بعضى نيز،كرات منظومه شمسى را كه ده كره است(٩ سياره معروف به اضافه سيارهاى كه در ميان مريخو مشترى بوده و سپس متلاشى شده و بقاياى آن همچنان در همان مدار در گردش است)به دو گروه تقسيم كردهاند،گروهى كهدر زير مدار زمين قرار دارند(عطارد و زهره)و گروهى كه در بيرون مدار زمين و فوق آن هستند كه هفتسياره ديگر مىباشد وبه اين ترتيب شايد مىخواهند آسمانهاى هفتگانه را به كرات هفتگانه بيرونى تقسيم كنند.