«شما همانند آن زنى نباشيد كه پشمها را تابيده اما پس از ،آن‌همه را وامى‌تابد ،شما نبايد به خاطر ملاحظۀ اين و آن و اين كه گروهى،جمعيّتشان از گروه ديگرى بيشتر است،پيمان و سوگند خود را بشكنيد و آن را وسيلۀ خيانت و تقلب و فساد قرار دهيد»نحل٩٢/.

اين دليل بر ضعف شخصيّت و ناتوانى روح انسان و يا دليل بر تقلب و خيانت اوست كه با مشاهده كثرت عددى مخالفان،دست از آيين راستين خود بردارد و به آيين منحط و بى‌پايه‌اى كه طرفدارانش اكثريت دارند بپيوندد.

موضوع آيۀ مورد بحث اشاره به داستان زنى است از قريش به نام«رائطه»در زمان جاهليت كه از صبح تا نيمروز ،خود و كنيزانش،پشمها و موهايى را كه در اختيار داشتند مى‌تابيدند و پس از آن دستور مى‌داد همۀ آنها را واتابند و به‌همين‌جهت به عنوان«حمقاء»(زن احمق)در ميان عرب،معروف شده بود.

اين كار مخصوصاً از اين نظر كه پشم براثر تابيدن،استحكام و تكامل تازه‌اى پيدا مى‌كند و با گشودن آن،يك حركت ارتجاعى انجام شده نه تنها بى‌حاصل ،بلكه زيان‌آور است،همين‌گونه كسانى كه با پيمان بستن با خدا و به نام حق،تعهدى را مى‌پذيرند،هرگونه حركتى در جهت شكستن اين عهد و پيمان انجام دهند نه تنها بيهوده است،بلكه دليل بر انحطاط و سقوط شخصيت آنها نيز مى‌باشد.(ج ٣٧٨/١١-٣٧٩.)

دخ‌ن

دُخان مُبين چيست؟:(دخان١٠/.)[**]

منظور از«دخان مبين»همان دود غليظى است كه در پايان جهان و در آستانۀ قيامت، صفحۀ آسمان را مى‌پوشاند و نشانۀ فرارسيدن لحظات آخر دنياست و سرآغاز عذاب اليم الهى

[*]وَ لاٰ تَكُونُوا كَالَّتِي نَقَضَتْ غَزْلَهٰا مِنْ بَعْدِ قُوَّةٍ أَنْكٰاثاً تَتَّخِذُونَ أَيْمٰانَكُمْ دَخَلاً بَيْنَكُمْ أَنْ تَكُونَ أُمَّةٌ هِيَ أَرْبىٰ مِنْ أُمَّةٍ...نحل٩٢/(توجه به اين نكته نيز لازم است كه طبق آنچه ما در بالا تفسير كرديم جملۀ:تتّخذون ايمانكم...يك«جملۀ حاليه»است،ولى بعضى از مفسران آن را جملۀ«استفهاميه»دانسته‌اند،تفسير اول با ظاهر آيه سازگارتر است.

[**]فَارْتَقِبْ يَوْمَ تَأْتِي السَّمٰاءُ بِدُخٰانٍ مُبِينٍ.«منتظر روزى باش كه آسمان دود آشكارى پديد آورد!»دخان١٠/.