شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٣٥ - مَشْهُود (هود١٠٣/ )
٣)در حديث ديگرى از امام صادق(ع)مىخوانيم:من قتل دون ماله فهو شهيد.«كسى كه براى دفاع از مال خود در برابر مهاجمان ايستادگى كند و كشته شود،شهيد است»[١].
اين بحث را با حديثى از امام على بن موسى الرضا(ع)پايان مىدهيم:او از پدرانش،از رسول خدا(ص)چنين نقل مىكند:اوّل من يدخل الجنّة الشّهيد.«نخستين كسى كه داخل بهشت مىشود شهيد است»[٢].(ج ٤٦١/٣،ج ٤٠٧/٢١ و ٤٠٨،ج ٣٤٩/٢٣ تا ٣٥٥ و ٥٥١.)
مَشْهَد:(مريم٣٧/.)[*]
اسم مكان است(محل حضور)؛تفسير نمونه مىنويسد،ممكن است مصدر ميمى به معنى «شهود»باشد و يا اسم مكان يا زمان،به معنى محل يا زمان شهود،معانى اينها هرچند مختلف است،ولى از نظر نتيجه چندان تفاوتى با هم ندارد و به هر حال آيۀ مورد بحث مىفرمايد:
«...واى به حال كافران از مشاهدۀ روز بزرگ(رستاخيز)»و به عبارت ديگر:واى بر كسانى كه دربارۀ عيسى(ع)كافر شدند از حضور يافتن در روز بزرگ.(ج ٧٠/١٣-٧١.)
مَشْهُود:(هود١٠٣/.)[**]
به معنى«حاضر شده و آنچه ديده مىشود»و به معنى«روز جمعه»و«روز قيامت»نيز آمده است.[***]
آيۀ مورد بحث،اشاره به دو صفت از اوصاف روز قيامت مىكند و مىگويد:
«...آن روزى كه همۀ مردم براى آن جمع مىشوند و آن روزى كه مشهود همگان است»(وَ ذٰلِكَ يَوْمٌ مَشْهُودٌ)هود١٠٣/.
اشاره به اين كه همان گونه كه قوانين و سنن الهى در اين جهان عمومى است،اجتماع مردم در آن دادگاه نيز عمومى و حتّى در يكزمان خواهد بود،روزى است آشكار براى همه،آنچنان كه تمام انسانها در آن حاضر مىشوند و آن را مىبينند.
جالب اين كه مىفرمايد:«يَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَهُ النّٰاسُ»و نمىگويد«فيه النّاس».اين تعبير اشاره به آن است كه رستاخيز تنها ظرف اجتماع مردم نيست،بلكه يك هدف است و يك مقصد كه
[١]سفينة البحار،ج ١،مادّۀ«شهد».
[٢] بحار الانوار،ج ٢٧٢/٧١.
[*]...فَوَيْلٌ لِلَّذِينَ كَفَرُوا مِنْ مَشْهَدِ يَوْمٍ عَظِيمٍ.مريم٣٧/.
[**]...ذٰلِكَ يَوْمٌ مَجْمُوعٌ لَهُ النّٰاسُ وَ ذٰلِكَ يَوْمٌ مَشْهُودٌ.هود١٠٣/.
[***] فرهنگ فارسى عميد.