كارى است كه روز گذشته انجام داده است[*]،يك روز اقوامى را قدرت مى‌دهد،روز ديگر آنها را به خاك سياه مى‌نشاند،يك روز سلامت و جوانى مى‌بخشد،روز ديگر ضعف و ناتوانى مى‌دهد،يك روز غم و اندوه را از دل مى‌زدايد،روز ديگر مايۀ اندوهى مى‌آفريند،خلاصه هر روز طبق حكمت و نظام احسن،پديدۀ تازه و خلق و حادثۀ جديدى دارد.

بعضى نيز شأن نزولى براى آيه ذكر كرده‌اند كه اين آيه ردّ بر گفتار يهود است كه معتقد بودند خداوند روز«شنبه»همه كارها را تعطيل مى‌كند و هيچ حكم و فرمانى نمى‌دهد[١]!قرآن مى‌گويد:

برنامۀ آفرينش و تدبير او لحظه‌اى تعطيل بردار نيست.

آيۀ مذكور آيه‌اى است اميدبخش براى مؤمنان،و جالب اين كه مى‌گويند:يكى از امرا از وزير خود از تفسير اين آيه سؤال كرد،اما او اظهار بى‌اطلاعى كرد و تا فرداى آن روز مهلت خواست.

هنگامى كه محزون و غمناك به منزل آمد غلام سياه(با معرفتى)كه داشت سؤال كرد:چه خبر است؟ماجرا را گفت.غلام اظهار داشت به سراغ امير برو اگر مايل باشد من تفسير آن را براى او بازگو مى‌كنم.امير او را خواست و از وى سؤال كرد،در پاسخ گفت:

«شأن خداوند اين است كه شب و روز را يكى بعد از ديگرى مى‌آورد و مى‌برد،از دل مرده زنده خارج مى‌كند و از زنده مرده،بيمارى را شفا مى‌دهد و سالمى را بيمار مى‌كند،تندرستى را مبتلا مى‌سازد و مبتلايى را عافيت مى‌بخشد،ذليلى را عزت مى‌دهد و عزيزى را ذليل مى‌كند، ثروتمندى را فقير مى‌سازد و فقيرى را غنى مى‌كند» امير گفت:«مشكلى را براى من گشودى خداوند مشكلت را بگشايد»و بعد او را اكرام كرد و انعام داد[٢].(ج ١٣٨/٢٣ تا ١٤٣.)

ش ب ه‌

شُبِّه:(نساء١٥٧/.)[**]

شبّه عليه الامر:كار بر او مشتبه شده و واژۀ«تشبيه»به معنى مانند كردن و صفت مشتركى كه

[*]اين نكته لازم به يادآورى است كه«يوم»در آيۀ مورد بحث به معنى روز در مقابل شب نيست،بلكه هم دورانهاىطولانى را شامل مى‌شود و هم ساعات و لحظات را،و مفهومش اين است كه خداوند متعال هر زمان در شأن و كارى است.

[١] مجمع البيان،ج ٢٠٢/٩.

[٢] تفسير قرطبى،ج ٦٣٣٧/٩.

[**]...وَ مٰا قَتَلُوهُ وَ مٰا صَلَبُوهُ وَ لٰكِنْ شُبِّهَ لَهُمْ..«...در حالى كه نه او را(مسيح را)كشتند و نه به دار آويختند لكن امر برآنها مشتبه شد...»نساء١٥٧/.