شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٢٣ - صالح (اعراف٧٣/ )
بخشيدن آن مجاز است و بعضى از مراحل آنكه با سرنوشت مسلمانان،زياد تماس ندارد مستحب مؤكد است.(ج ٨٣/٧ تا ٨٥.)
مُصْلِحُون:(هود١١٧/.)[*]
جمع«مصلح»به معنى«نيكوكاران و شايستگان»است.اگر در جامعهاى مصلحان و انديشمندان متعهد وجود داشته باشد و در برابر مفاسد ساكت ننشينند و به مبارزه برخيزند اين جامعه هرگز به تباهى و نابودى كشيده نمىشود،اين كه مىبينى خداوند اقوام پيشين را به ديار عدم فرستاد به خاطر آن بود كه مصلحانى در ميان آنها نبودند،زيرا«خداوند هرگز قوم و ملت و شهر و ديارى را به خاطر ظلم و ستمش نابود نمىكند اگر آنها در راه اصلاح گام بردارند»(وَ أَهْلُهٰا مُصْلِحُونَ)هود١١٧/.چه اين كه در هر جامعهاى معمولا ظلم و فسادى وجود دارد،اما مهم اين است كه مردم احساس كنند كه ظلم و فسادى هست و در طريق اصلاح باشند و با چنين احساس و گام برداشتن در راه اصلاح،خداوند به آنان مهلت مىدهد و قانون آفرينش براى آنها حق حيات قائل است.
امّا همينكه اين احساس از ميان رفت و جامعه بىتفاوت شد و فساد و ظلم بسرعت همه جا را گرفت آنگاه است كه ديگر در سنت آفرينش حق حياتى براى آنها وجود ندارد.(ج ٢٧٥/٩.)
صالح:(اعراف٧٣/.)[**]
(من اعلام القرآن) صالح يكى از پيامبران بزرگ الهى است كه در ميان قوم«ثمود»كه در يك منطقه كوهستانى ميان حجاز و شام زندگى مىكردند به پيامبرى برخاست.
صالح همانند ساير پيامبران،نخستين گام را در راه هدايت آنها از مسئله توحيد و يكتاپرستى برداشت و آنها را به پرستش خداوند يكتا دعوت كرد،ولى جمعيت اشراف و ثروتمندان خوشظاهر و بدباطن كه از آنها تعبير به«ملاء»(چشم پر كن)شده است،سررشته مخالفت با اين پيامبر بزرگ الهى را به دست گرفتند و به خاطر قدرت و ثروت ظاهريشان هميشه
[*]وَ مٰا كٰانَ رَبُّكَ لِيُهْلِكَ الْقُرىٰ بِظُلْمٍ وَ أَهْلُهٰا مُصْلِحُونَ.«و چنين نبود كه پروردگارت آباديها را به ظلم و ستم نابود كند درحالى كه اهلش در صدد اصلاح بوده باشند»هود١١٧/.
[**]وَ إِلىٰ ثَمُودَ أَخٰاهُمْ صٰالِحاً...«و بهسوى(قوم)ثمود برادرشان صالح را فرستاديم...اعراف٧٣/.