شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٦٨ - يَسْفِكُ (بقره٣٠/ )
س ف ك
يَسْفِكُ:(بقره٣٠/.)[*]
از مادّۀ«سفك»به معنى«ريختن»است و بيشتر در ريختن خون به كار مىرود[سفك، يسفك،سفكا].
در اين آيه،فرشتگان به عنوان سؤال براى درك حقيقت و نه به عنوان اعتراض به پروردگار «عرض كردند آيا در زمين كسى را قرار مىدهى كه فساد كند و خونها بريزد؟!» ولى خداوند در اين جا پاسخ سربسته به آنها داد و«فرمود من چيزهايى مىدانم كه شما نمىدانيد».
فرشتگان آنچنان كه از سخنانشان پيداست پى برده بودند كه اين انسان فردى سربهراه نيست،فساد مىكند،خون مىريزد،خرابى به بار مىآورد.اما از كجا دانستند؟! گاه گفته مىشود خداوند قبلا آينده انسان را به طور اجمال براى آنها بيان فرموده بود،در حالى كه بعضى احتمال دادهاند ملائكه خودشان اين مطلب را از كلمۀ«فى الارض»(در روى زمين)دريافته بودند،زيرا مىدانستند انسان از خاك آفريده مىشود و ماده به خاطر محدوديتى كه دارد طبعا مركز نزاع و تزاحم است،چه اين كه جهان محدود مادى،طبع زيادهطلب انسانها را نمىتواند اشباع كند،حتى اگر همۀ دنيا را به يك فرد بدهند باز ممكن است سير نشود،اين وضع مخصوصا در صورتى كه توأم با احساس مسئوليت كافى نباشد سبب فساد و خونريزى مىشود.
بعضى ديگر از مفسران معتقدند پيشگويى فرشتگان به خاطر آن بوده كه آدم،نخستين مخلوق روى زمين نبود،بلكه پيش از او نيز مخلوقات ديگرى بودند كه به نزاع و خونريزى مىپرداختند لذا پروندۀ سوء پيشينه آنها سبب بدگمانى فرشتگان به نسل آدم شد.(ج ١٧٣/١-١٧٤.)
[*]وَ إِذْ قٰالَ رَبُّكَ لِلْمَلاٰئِكَةِ إِنِّي جٰاعِلٌ فِي الْأَرْضِ خَلِيفَةً قٰالُوا أَ تَجْعَلُ فِيهٰا مَنْ يُفْسِدُ فِيهٰا وَ يَسْفِكُ الدِّمٰاءَ...«به ياد آرآنگاه كه پروردگارت فرشتگان را فرمود من در زمين خليفه خواهم گماشت.گفتند پروردگارا آيا كسانى خواهى گماشت كه درزمين فساد كنند و خونها بريزند...»بقره٣٠/.