شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٧١ - اصحاب مدين (حج٤٤/ )
خواهند بود»(ج ٣٢٣/١.)
اصحاب الجحيم:(بقره١١٩/.)[*]
ياران آتش افروخته،و بطور كلى كنايه از«دوزخيان»است.آيۀ مورد بحث روى سخن را به پيامبر(ص)كرده و وظيفه او را در برابر درخواست معجزات اقتراحى و بهانهجوييهاى ديگر مشخص مىكند،مىگويد:
«ما تو را به حق براى بشارت و تهديد(مردم جهان)فرستاديم و تو مسئول گمراهى دوزخيان نيستى»بقره١١٩/.
به عبارت ديگر:تو وظيفه دارى دستورات ما را براى همۀ مردم بيان كنى،معجزات را به آنها نشان دهى و حقايق را با منطق تبيين نمايى و اين دعوت بايد توأم با تشويق نيكوكاران و بيم دادن بدكاران باشد،اين وظيفه تو است.(ج ٤٢٤/١.)
اصحاب الاعراف:(اعراف٤٨/.)[**]
در معناى«اصحاب»در قبل اشاره شده است و امّا«اعراف»جمع«عرف»(بر وزن گفت)به معنى محل مرتفع و بلند است،در اصل به معنى زمينهاى برجسته و آن مكان خاصى است ميان دو قطب سعادت و شقاوت،يعنى بهشت و دوزخ كه همچون حجابى ميان اين دو كشيده شده و يا همچون زمين مرتفعى در ميان اين دو فاصله گرديده است به طورى كه آنها كه روى آن قرار دارند،مشرف بر بهشت و دوزخند و هر دو گروه را مشاهده مىكنند و از چهرههاى تاريك و روشن آنها مىتوانند آنها را بشناسند،آيه مىگويد:
«و اصحاب اعراف مردانى(از دوزخيان را)كه از سيمايشان آنها را مىشناسند صدا مىزنند...»(ج ١٨٧/٦.)
اصحاب مدين:(حج٤٤/.)[***]
مردم سرزمين مدين همان قوم«شعيب»(ع)بودند،جمعيتى كه راه توحيد را رها كردند و
[*]إِنّٰا أَرْسَلْنٰاكَ بِالْحَقِّ بَشِيراً وَ نَذِيراً وَ لاٰ تُسْئَلُ عَنْ أَصْحٰابِ الْجَحِيمِ.بقره١١٩/.
[**]وَ نٰادىٰ أَصْحٰابُ الْأَعْرٰافِ رِجٰالاً يَعْرِفُونَهُمْ بِسِيمٰاهُمْ...اعراف٤٨/.
[***]وَ أَصْحٰابُ مَدْيَنَ وَ كُذِّبَ مُوسىٰ...«مردم سرزمين مدين،به تكذيب شعيب برخاستند،و موسى از سوى فرعون وفرعونيان تكذيب شد...»حج٤٤/.