شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٣٧٦ - سِقاية (توبه١٩/ )
ديگر از مفسران گفتهاند،اين است كه«اسقاء»به معنى«آماده ساختن آب و در اختيار گذاردن» است كه هر موقع انسان اراده كند از آن بنوشد،در حالى كه مادّۀ«سقى»به معنى آن است كه ظرف را به دست كسى بدهند تا بنوشد و به تعبير ديگر اسقاء معنى وسيع و گستردهترى دارد،آيه مىگويد:
«تا بهوسيلۀ آن(آب)سرزمين مرده را زنده كنيم و آن را براى نوشيدن در اختيار مخلوقاتى كه آفريدهايم-چهار پايان و انسانهاى بسيار-بگذاريم»فرقان٤٩/.
در اين آيه،نخست سخن از زمينهاى مرده به ميان آمده،بعد چهار پايان و بعد انسانها،اين تعبير ممكن است به خاطر اين باشد كه تا زمينها بهوسيلۀ باران زنده نشوند چهار پايان غذايى نخواهند داشت و تا چهار پايان جان نگيرند انسان نمىتواند از آنها تغذيه كند.
در آيه ١٣ سورۀ شمس به واژۀ«سقيا»بر مىخوريم:
فَقٰالَ لَهُمْ رَسُولُ اللّٰهِ نٰاقَةَ اللّٰهِ وَ سُقْيٰاهٰا.«و فرستادۀ الهى(صالح)به آنها گفت ناقۀ خدا را با آبشخورش واگذاريد (و مزاحم آن نشويد)» در اين آيه كلمۀ«سقيا»اسم است از مادّۀ«سقى»و«اسقاء»به معنى بهرهاى از آب آبشخور و يا مصدر است به معنى آب آشاميدن.[*]
و منظور از«رَسُولُ اللّٰهِ»در اين جا حضرت صالح(ع)پيغمبر قوم ثمود است و تعبير به«نٰاقَةَ اللّٰهِ»(شتر ماده متعلق به خدا)اشاره به اين است كه اين شتر يك شتر معمولى نبود،بلكه به عنوان معجزه و سند گوياى صدق دعوى صالح،فرستاده شده بود.يكى از ويژگيهاى آن طبق روايت مشهور اين بود كه شتر مزبور از دل صخرهاى از كوه بر آمد تا معجزۀ گويايى در برابر منكران لجوج باشد.(ج ١١٧/١٥-١١٨،ج ٥٦/٢٧.)
سِقاية:(توبه١٩/.)[**]
هم مصدر است به معنى«آب دادن»و هم به معنى«وسيله»و«پيمانه»اى است كه با آن آب مىدهند(در آيۀ ٧٠ سورۀ يوسف به معنى اخير آمده است)و هم به معنى«ظروف بزرگ يا حوض»است كه آب در آن مىريزند.در مسجد الحرام در ميان چشمه زمزم و خانۀ كعبه محلى
[*]تبيين اللغات لتبيان الآيات،ماده«سقى».
[**]أَ جَعَلْتُمْ سِقٰايَةَ الْحٰاجِّ وَ عِمٰارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرٰامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللّٰهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ جٰاهَدَ فِي سَبِيلِ اللّٰهِ...«آيا سير آبكردن حجاج و آباد ساختن مسجد الحرام را همانند(عمل)كسى قرار داديد كه ايمان به خدا و روز قيامت آورده و در راه اوجهاد كرده است...»توبه١٩/.