شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٥٢٤ - اَشْكُو (يوسف٨٦/ )
عمل»منشعب از«خط نيّت»است.
در روايتى مىخوانيم كه از امام صادق(ع)پرسيدند آيا مىتوان در معابد يهود و كليساهاى نصارى نماز خواند؟فرمود:«در آنها نماز بخوانيد»كسى مىپرسد:آيا ما در آن نماز بخوانيم هرچند آنها هم در آن نماز مىخوانند؟فرمود:آرى،مگر قرآن نمىخوانى،آنجا كه مىفرمايد:
قُلْ كُلٌّ يَعْمَلُ عَلىٰ شٰاكِلَتِهِ فَرَبُّكُمْ أَعْلَمُ بِمَنْ هُوَ أَهْدىٰ سَبِيلاً.اسراء٨٤/.
سپس فرمود:تو بهسوى قبلهات نماز بخوان و آنها را رها كن[١].(ج ٢٤٦/١٢ تا ٢٤٩.)
ش ك و
اَشْكُو:(يوسف٨٦/.)[*]
از مادّۀ«شكو»و«شكاية»به معنى«تظلم و ناليدن نزد كسى از ديگرى»است آيۀ مورد بحث،دنبالۀ آيات مربوط به داستان يوسف است،آنجا كه برادران يوسف از مجموع اين جريانها سخت ناراحت شده بودند،از يكسو وجدانشان به خاطر داستان يوسف معذب بود و ازسوىديگر به خاطر بن يامين خود را در آستانۀ امتحان جديدى مىديدند،و از سوى سوم نگرانى مضاعف پدر بر آنها سخت سنگين بود،با ناراحتى و بىحوصلگى به پدر گفتند:به خدا سوگند تو آنقدر يوسف يوسف مىگويى تا بيمار و مشرف به مرگ شوى يا هلاك گردى،اما پير كنعان آن پيامبر روشن ضمير در پاسخ آنها«گفت:من شكايتم را به شما نياوردم كه چنين مىگوييد،من غم و اندوهم را نزد خدا مىبرم و به او شكايت مىآورم»و از خدايم لطفها و كرامتها و چيزهايى سراغ دارم كه شما نمىدانيد.
و نيز در اولين آيۀ سوره مجادله به كلمۀ«تشتكى»بر مىخوريم كه آن نيز از مصدر«شكاية» گرفته شده،آنجا كه مىگويد:«خداوند قول زنى را كه دربارۀ همسرش به تو مراجعه كرده بود و به خدا شكايت مىكرد شنيد(و تقاضاى او را اجابت كرد)...» آيۀ مزبور مىگويد:آن زن علاوه بر اين كه با تو مجادله داشت به درگاه خداوند نيز شكايت كرد و از پيشگاهش تقاضاى حل مشكل نمود»(وَ تَشْتَكِي إِلَى اللّٰهِ)مجادله١/.(ج ٥٤/١٠
[١]مأخذ پيشين،همان جا.
[*]قٰالَ إِنَّمٰا أَشْكُوا بَثِّيإِلَى اللّٰهِ...(يعقوب)گفت:من تنها غم و اندوهم را به خدا مىگويم(و شكايت نزد اومىبرم)...»يوسف٨٦/.