شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٤٢٠ - يَتَسَنَّهْ (بقره٢٥٩/ )
«مصبوب»اين است كه اولى،آب فرستاده و دومى آب ريخته است،برخى گويند يعنى«متغيّر».
اصل اين كلمه به معناى استمرار است.سنت واحد،يعنى راه واحد،و سنت وجه يعنى ظاهر صورت.
آيۀ مورد بحث به شاهكار بزرگ خلقت يعنى آفرينش انسان اشاره مىكند و مىفرمايد:
«ما انسان را از صلصال(خاك خشكيدهاى كه به هنگام برخورد با چيزى صدا مىكند)كه از«حَمَإٍ مَسْنُونٍ»(گل تيرهرنگ و متغير و بدبو )گرفته شده بود آفريديم».
جالب اين كه انسان از دو چيز مختلف آفريده شده كه يكى در حدّ اعلاى عظمت و ديگرى ظاهرا در حدّ ادنى از نظر ارزش.
جنبۀ مادى انسان را گل بدبوى تيرهرنگ(لجن)تشكيل مىدهد و جنبۀ معنوى او را چيزى كه به عنوان روح خدا از آن ياد شده است.(ج ٦٨/١١ و ٧٨.)
سنه
يَتَسَنَّهْ:(بقره٢٥٩/.)[*]
در اصل از مادّۀ[سنه،يسنه،سنها]گرفته شده و به معنى«تغيير كردن و دگرگون شدن» است.[**]
در آيۀ مورد بحث آمده است:...فَانْظُرْ إِلىٰ طَعٰامِكَ وَ شَرٰابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ...
«به غذا و نوشيدنى خود نگاه كن(كه با گذشت سالها)هيچگونه تغييرى نيافته»بقره٢٥٩/.
تفسير نمونه مىنويسد:«لم يتسنّه»از مادّۀ«سنة»به معنى سال است،يعنى سال برآن نگذشته است كه در اين جا كنايه از متغيّر نشدن و فاسد نگرديدن است و به اين ترتيب جمله، روى هم چنين معنى مىدهد:
«نگاه به غذا و نوشيدنى خود كن كه با گذشت سالها برآن گويا سالى و زمانى برآن نگذشته و بههيچوجه متغيّر نشده»يعنى خدايى كه مىتواند غذا و نوشيدنى تو را كه قاعدة بايد خيلى زود فاسد و نابود شود به حال اول نگهدارد زنده كردن مردگان براى او مشكل نيست،چون اين كار
(مدتى بگذشت تا گل سياه گشت،پس آن را تصوير كرد و«مسنون»به معنى مصوّر است.
[*]...فَانْظُرْ إِلىٰ طَعٰامِكَ وَ شَرٰابِكَ لَمْ يَتَسَنَّهْ...بقره٢٥٩/.
[**] تبيين اللغات لتبيان الآيات و نيز المعجم الاحصائى لالفاظ القرآن الكريم،مادّۀ« سنه ».