شرح و تفسیر لغات قرآن بر اساس تفسیر نمونه - شریعتمداری، جعفر - الصفحة ٦٠٤ - صَغَتْ (تحريم٤/ )
بايد به اين حقيقت توجه داشته باشيم كه هر گامى بر مىداريم و هر سخنى كه مىگوييم و هر انديشهاى كه در سر مىپرورانيم و هر سو نگاه مىكنيم و در هر حالتى هستيم،نه تنها ذات پاك خدا،بلكه فرشتگان او نيز مراقب ما هستند و با تمام توجّه ما را مىنگرند.كوچكترين حركتى در پهنۀ آسمان و زمين از ديدگاه علم او مخفى و پنهان نمىماند،نه تنها مخفى نمىماند،بلكه همه آنها ثبت مىشود در آن لوحى كه محفوظ است و اشتباه و غلط و دگرگونى در آن راه ندارد،در صفحۀ علم بىپايان خدا،در انديشه فرشتگان مقربين و نويسندگان اعمال آدميان،در پروندۀ ما و در نامۀ اعمال ما.
بىجهت نيست كه امام صادق(ع)مىفرمايد:پيامبر اسلام(ص)هر زمان اين آيه را تلاوت مىفرمود شديدا گريه مىكرد،جايى كه پيامبر(ص) باآنهمه اخلاص و بندگى از كار خود در برابر علم خدا ترسان باشد،حال ما و ديگران معلوم است.(ج ٣٢٨/٨ و ٣٣١.)
صَغار:(انعام١٢٤/.)[*]
مصدر است به معنى«كوچكى و حقارت».آيۀ مورد بحث،سرنوشتى را كه در انتظار مجرمان و رهبرانى پرادعاى باطل است بيان مىكند و مىگويد:
«...بزودى اين گنهكاران به خاطر مكر و فريبى كه به كار مىبردند،گرفتار كوچكى و حقارت در پيشگاه خدا و عذاب شديد خواهند شد»انعام١٢٤/.
اين خودخواهان مىخواستند با كارهاى خلاف خود موقعيت و بزرگى خويش را حفظ كنند،ولى خدا آنها را آنچنان «تحقير»خواهد كرد كه دردناكترين شكنجههاى روحى را احساس كنند،بعلاوه چون سر و صداى آنها در راه باطل زياد و تلاش آنها شديد بود كيفر و عذاب آنها شديد و پرسروصدا خواهد بود.(ج ٤٣١/٥-٤٣٢.)
ص غ و
صَغَتْ:(تحريم٤/.)[**]
فعل ماضى،مفرد مذكر غايب،از مادّۀ«صغو»[***](بر وزن عفو)به معنى«متمايل شدن به چيزى»است،لذا مىگويند:صغت النّجوم،يعنى«ستارگان متمايل بهسوى مغرب شدند»به
[*]...سَيُصِيبُ الَّذِينَ أَجْرَمُوا صَغٰارٌ عِنْدَ اللّٰهِ وَ عَذٰابٌ شَدِيدٌ بِمٰا كٰانُوا يَمْكُرُونَ.انعام١٢٤/.
[**]إِنْ تَتُوبٰا إِلَى اللّٰهِ فَقَدْ صَغَتْ قُلُوبُكُمٰا...تحريم٤/.
[***] مجمع البحرين اين ماده را«يايى»دانسته است(صغى،يصغى،صغيا).«مجمع البحرين،ج ٢٦٣/١.».